Nauki Techniczne

Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Krakowie

Zawartość

Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Krakowie | 2015 | XLIII |

Abstrakt

Renesans w Polsce, „Odrodzenie” to złoty wiek kultury polskiej, to czasy króla Zygmunta I Starego, patrona wielu artystów, który zatrudnił architekta Bartolomeo Berrecci z Florencji, do czasu panowania syna, króla Zygmunta Augusta, następnie do czasów króla Stefana Batorego i kanclerza Jana Zamoyskiego. Wówczas Miasto Zamość zostało zaplanowane na prawach i na wzorach włoskich miast handlowych, słynnej renesansowej koncepcji miasta idealnego „città ideale” w określonej sytuacji.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

Odnowienie Starego Miasta w Zamościu rozpoczęto realizować bez mała przed stu laty. Wówczas wybitni krzewiciele kultury, w okresie początku 20-lecia międzywojennego, podjęli zamysł przywrócenia rangi tego dzieła kultury polskiej. Idea ochrony dziedzictwa kultury narodowej narastała stopniowo do czasu podjęcia pierwszych badan naukowych, kształtowania norm i zasad opieki i konserwacji. Dziś Zamość został wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Wielu rzeczy dokonano, wiele pozostało do zrobienia.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

Odnowienie Zamościa rozpoczęto realizować bez mała przed stu laty. Wówczas wybitni krzewiciele kultury z początkiem 20-lecia mi ę dzywojennego podjęli zamysł przywrócenia rangi tego dzieła kultury polskiej. Idea ochrony dziedzictwa kultury narodowej narastała stopniowo do czasu podjęcia pierwszych badan naukowych, kształtowania norm i zasad opieki i konserwacji. Dziś Zamość został wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Wielu rzeczy dokonano, wiele pozostało do zrobienia.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

Rozważając antropologiczne i socjologiczne aspekty rozwoju miasta zabytkowego jakim jest Zamość należy wspomnieć o tych elementach życia mieszkańców, które wnosiły wartości intelektualne w przestrzeń kulturową miasta, wpisanego w 1992 r. na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury. W pracy przypomniano wyjątkowe miejsce spotkań zamojskiej inteligencji w latach 1957–2003, kawiarnię „Ratuszową ”. Znajdowała się ona w centralnym punkcie miasta, w zamojskim ratuszu. W artykule udowadnia się , że nie było to tylko miejsce beztroskiej rozrywki ale konkretnej, twórczej dyskusji i pracy. Przypomniano także „życie kawiarniane” i stałych bywalców kawiarni Lwowa, Krakowa i Warszawy.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

Życie codzienne mieszkańców miast, miasteczek i wsi budzi niesłabnące zainteresowanie nie tylko środowisk naukowych, ale także szeroko rozumianych społeczności lokalnych. Siedemnastowieczny Zamość, jako ważne centrum handlowe i naukowe wielokulturowej i wielowyznaniowej Rzeczypospolitej stanowi także interesujący przedmiot badań w różnych aspektach związanych z życiem codziennym. Zagadnienie to podejmowało już w swoich opracowaniach wielu badaczy, jednak że ciągle jeszcze dalekie jest ono od wyczerpania. Podejmując próbę odtworzenia fragmentów barwnego życia codziennego mieszka ńców Zamościa w tym okresie autor koncentruje się na wybranych aspektach, takich jak uroczystości cechowe czy udział w uroczystościach religijnych. Analizuje także codzienne swary i kłótnie, próby ich łagodzenia, drobne i poważne przestępstwa, wyroki sądowe i sposoby wymierzania kar. Ważnym elementem ż ycia codziennego są także plotki, wskazujące na sposób rozpowszechniania się informacji kształtujących opinie społeczne. W życiu codziennym szczególne miejsce zajmuje rozrywka, towarzysząca mieszkańcom na różnych etapach aktywności zawodowej i społecznej, jako stały element zamykający wszystkie sprawy.

Artykuł oparty jest na pamiętniku zamojskiego mieszczanina i profesora Akademii Zamojskiej Bazylego Rudomicza z lat 1656–1672, oraz innym materiałach źródłowych.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

Myślą przewodnią rozważania nad kompozycyjnymi i architektonicznymi wyznacznikami tożsamości miejsc w krajobrazie (w konsekwencji – tożsamości krajobrazów) jest w znacznej mierze geneza ich powstania i ocena ich przemian w czasie. Można zatem mówić o idei „dawnej” i „nowej” tożsamości miejsca (krajobrazu będącego jego zewnętrznym wyrazem). Zwłaszcza w przypadku, gdy wykazujemy „dobrą” postawę wobec tego, co określa „kulturę miejsca” wynikającą z jego „umiłowania” i chęci współuczestniczenia w zaczętym wobec niego dziele stworzenia. Humanitarna postawa w omawianym tu duchu troski o zastane dziedzictwo kulturowe i wyrażający je krajobraz każdorazowo może być identyfikowane z tożsamością miejsca lub jej składowymi (tradycją, kulturą , kanonem). Jest bowiem oczywiste, że w duchu kontynuacji dobrej postawy (trwającej miłości do tych obszarów) często w miejscu „dawnej” (dobrej) tożsamości – chcemy i wręcz musimy zaproponować „nową ” (dobrą ) tożsamość – zgodnie z celami i zakresami ochrony poszczególnych obszarów , w tym ich kompozycyjnej czy architektonicznej wartości. Autor podjął próbę przedstawienia tych idei na przykładzie bezprecedensowej w skali kraju, a nawet Europy rewitalizacji krajobrazu warownego Twierdzy Zamość.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

Twierdza w czasach budowy Zamościa powstawała w ścisłym związku z geometrią widzenia. Przejawiało się to zarówno w sferze utylitarnej jak i estetycznej, dotyczyło skali urbanistycznej jak również skali dalekich ekspozycji. Badania widokowe wykonane w ramach Studium kształtowania terenów pofortecznych Twierdzy Zamość pozwoliły ocenić współczesny stan ekspozycji i określić możliwości ich korekty. Ich efekt stał się istotnym elementem koncepcji projektowej zarówno w warstwie kompozycyjnej jak również w części związanej z udostępnianiem turystycznym.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

Artykuł porusza problematykę zagospodarowania przestrzeni obszaru centralnego Zamościa w oparciu o niezrealizowane projekty śródmieścia. Wyjaśnia również genezę formowania jego zasięgu oraz układu przestrzennego, na co wpłynęło funkcjonowanie XIX-wiecznej twierdzy. Już w 1804 r. ordynat Stanisław Kostka Zamoyski planował wyburzyć niszczejące fortyfikacje i sprzedać pas gruntów fortecznych pod zabudowę. Zmiana sytuacji na politycznej arenie Europy sprawiła, że Zamość pod rządami carskiej Rosji stał się fortecą – miastem zamkniętym, w którym życie cywilne zostało zepchnię te na drugi plan i oddzielone od historycznego centrum kordonem obwodów strategicznym. Dopiero 24 lata po kasacie twierdzy, w 1880 r. powrócono do koncepcji zagospodarowania obszaru pofortecznego w związku z planowanym rozwojem miasta, co jednak spotkało się ze sprzeciwem strony wojskowej – właściciela tych terenów. Po odzyskaniu niepodległości magistrat wysuwał ambitne projekty realizacji zabudowy na terenie esplanady 1 dawnej twierdzy, co i tym razem napotykało opór władz wojskowych. W wyniku zamiany spornych gruntów pod koniec lat 30. XX w. zaistniała możliwość inwestowania na obszarze fortecznym. Przykładem był uchwalony w 1939 r., pionierski z wielu względów, plan zagospodarowania przestrzennego Zamościa autorstwa Władysława Wieczorkiewicza i Jana Zachwatowicza, w którym autorzy postulowali realizację śródmieścia w oparciu o liniowy układ dwuogniskowy między Starym Miastem a Nową Osadą.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

Uzasadnieniem dla tak sformułowanego tytułu jest dynamika przemian zachodzących we współczesnej kreacji architektonicznej, której wyrazem są formy niedające się jednoznacznie przyporządkować – zlokalizowane na pograniczu dyscyplin, kontestujące dotychczasowe granice. Głównym przesłaniem pracy jest stwierdzenie, że transgresja w architekturze otwiera nowe możliwości dla działalności architektonicznej. Prowokuje do redefinicji pojęcia architektury oraz roli architekta. To naczelne założenie zainspirowane zosta ło współczesnymi praktykami architektonicznymi, a także ostatnio wydanymi publikacjami podejmującymi problematykę transgresji w architekturze, (np. The Architecture of Transgression, wydaną w ramach prestiżowego czasopisma AD –Architectural Design). Artykuł w zamierzeniu ma skłaniać do refleksji, a co istotniejsze, ma inspirować do dyskusji nad zagadnieniem transgresji we współczesnej działalności architektonicznej.

Przejdź do artykułu

Abstrakt

W niniejszym artykule podjęto zagadnienie ekologicznych mostów pieszych kreujących przyjazne tereny (enklawy) zieleni w miejskich tkankach urbanistycznych. Omówione przypadki obejmują realizacje takich projektów jak: High Line w Nowym Jorku i Garden Bridge w Londynie. Myślą przewodnią artykułu jest porównanie zielonych mostów wkomponowanych w miejską tkankę urbanistyczną z „żywymi mostami”. Autorka artykułu podkreśla ograniczenia potencjalnej możliwości uprawiania „żywych mostów” w miejskiej tkance, wynikające z klimatu, czasu ich powstania i ograniczeń przestrzeni miejskiej. Zauważa także silne tendencje do kreowania stref zieleni w „betonowej” tkance urbanistycznej, ale także użycia sztucznych materiałów w tkance „żywych mostów”.

Przejdź do artykułu
Słowa kluczowe: miasto idealne narracja

Abstrakt

Artykuł łączy dwa zagadnienia: miasta jako tekstu oraz klasycystycznych tendencji w projektowaniu miast w drugiej połowie XX wieku. Powyższe kwestie prezentowane są na przykładach miast idealnych: wizji Waszyngtonu 2000 proj. Leona Kriera, Nowej Huty oraz osiedla proj. Ricardo Bofilla w Saint-Quentin-en-Yvelines. Jako kontynuacja europejskiego miasta idealnego zaprezentowane zostało szanghajskie Lingang proj. GMP.

Przejdź do artykułu

Redakcja

Redaktor naczelny
Prof. dr hab. inż. arch. Wojciech Kosiński
wkosinski@poczta.onet.pl

Sekretarz Redakcji
Dr inż. arch., arch. krajobrazu Miłosz Zieliński
mzielinski@pk.edu.pl

Redaktorki
Dr hab. inż. arch. Agata Zachariasz Prof. PK
Dr inż. arch. Izabela Sykta

Redaktor
Mgr inż. arch. krajobrazu Jacek Konopacki

 

Kontakt

Dane kontaktowe redakcji:
Instytut Architektury Krajobrazu
Politechnika Krakowska
ul. Warszawska 24, 31-155 Kraków
e-mail: mzielinski@pk.edu.pl

Adres wydawcy:
Polska Akademia Nauk
plac Defilad 1
00-901 Warszawa
mazowieckie Poland
e-mail: krakow@pan.pl
tel 12 356 23 00

 

Instrukcje dla autorów

Na łamach czasopisma publikowane są przede wszystkim artykuły z zakresu architektury, urbanistyki, planowania przestrzennego, architektury krajobrazu, konserwacji zabytków ale także z dziedzin pokrewnych oraz prace w ujęciu interdyscyplinarnym.

Czasopismo znajduje się na ministerialnej liście czasopism punktowanych (5 pkt), (po ewaluacji z 2015 roku, utrzymanej w 2016, 2017 i 2018)

Wskaźnik Index Copernicus ICV 2016 wynosi 67.61

Od tomu 2017 artykuły publikowane w roczniku indeksowane są w bazie Emerging Sources Citation Index

Rocznik indeksowany jest w bazach:

ARIANTA

BazTech

CEON

ICI Journals Master List

Polska Bibliografia Naukowa

Web of Science (WoS) Core Collection’s Emerging Sources Citation Index (ESCI)

Instrukcje dla autorów: http://teka.pk.edu.pl/index.php/dla-autorow/

Ta strona wykorzystuje pliki 'cookies'. Więcej informacji