Nauki Humanistyczne i Społeczne

Wiadomości Numizmatyczne

Zawartość

Wiadomości Numizmatyczne | 2017 | Rok LXI | Zeszyt 1–2 (203–204) |

Abstrakt

Praca dotyczy solidów produkowanych na terenie Cesarstwa Rzymskiego i rozprzestrzeniających się poza jego granice na odległe od niego tereny. Analizuję znaczenie i wartość tych monet zarówno w Państwie Rzymskim, jak i w innych społecznościach, a także w komunikacji kulturowej pomiędzy nimi. Traktuję monetę jako fenomen kulturowy, to jest jako formę obdarzoną znaczeniem i wartością, które kształtowane są kulturową praktyką, w której wykorzystywana jest moneta. Piszę, że na terenie Cesarstwa Rzymskiego solidy uczestniczyły w rozmaitych praktykach, które kształtowały odmienne znaczenia i wartości tych monet, co pozwala mówić o ich złożonym i heterogenicznym charakterze. W innych odmiennych kulturowo społecznościach, do których docierały solidy, uczestniczyły one w jeszcze innych praktykach, które kształtowały kolejne znaczenia i wartości. W rezultacie moneta przemieszczając się między społecznościami zmieniała swój kulturowy charakter, przyjmując w nowych kontekstach kulturowych nowe znaczenia i wartości, prawie jak kameleon dostosowując się do nowego otoczenia. Jeśli potraktujemy tę wędrówkę monety jako specyficzną komunikację międzykulturową, to warto byłoby zauważyć, że znaczenia tego komunikatu dla jego odbiorcy mogą i są zwykle odmienne od znaczeń nadawanych mu przez nadawcę.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

W artykule przedstawiono kształtowanie się idei boskości władcy w mennictwie hellenistycznym. Proces ten rozpoczął Aleksander, wzorując się przy tym na władcach wschodnich, a po jego śmierci kontynuowany był przez diadochów. Antioch IV Epifanes rozwinął go w sposób ostateczny przedstawiając się na monecie już wprost jako król-bóg.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest teoretycznej stronie zagadnienia propagandy w numizmatyce rzymskiej. W pierwszej kolejności pokrótce przedstawione zostały argumenty przeciwników stosowania terminu „propaganda” dla opisu zjawisk antycznych. Następnie wskazano, dlaczego argumenty te wcale nie implikują, jakoby używanie tego terminu w naukach historycznych dla okresów sprzed późnej nowożytności było anachronizmem. Główną część tekstu stanowi przedstawienie szeregu modeli komunikacyjnych (Triada Komunikacyjna Arystotelesa, Model Transmisyjny Shannona-Weavera, Model Aktu Perswazyjnego Lasswella, Kołowy Model Komunikacji Schramma-Osgooda, Model Selekcji Westleya-MacLeana oraz Model Semiotyczny Eco) i modelu procesu propagandy Jowetta- -O’Donnell oraz krótkie omówienie ich implikacji dla badań propagandy starożytnej, w tym namonetarnej. Artykuł porusza też problem tego, jak powinno się badać propagandę, i prezentuje dziesięciostopniową metodę badawczą zaproponowaną przez Jowetta i O’Donnell. Na koniec omówiono krótko te punkty metody badawczej, które mają największe konsekwencje dla badania propagandy namonetarnej.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

W artykule gromadzę interpretacje znaczenia medalionu typu TRIVNFV QVADOR, powstałego w imieniu cesarza Numeriana (283–284). Jest to sposobność do uwag na temat jednoznaczności i czytelności „znaku” zawartego w wyobrażeniu oraz „komunikatu” zamieszczonego w treści rewersowej, a także kwestii ich dosłowności, a nawet wiarygodności przekazu monet i medalionów.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Po uzyskaniu Śląska w 1097 r., Bolesław III Krzywousty nie tylko kontynuował produkcję anonimowych denarów krzyżowych, ale zaczął również emitować denary ze swoim tytułem, imieniem oraz wizerunkiem, jak również z imieniem i wizerunkiem lub monogramem św. Jana Chrzciciela, patrona katedry śląskiej, diecezji i całej prowincji. Monety miały niewątpliwie odzwierciedlać aspiracje młodego księcia w zakresie władzy i propagowania go jako legalnego władcy oraz obrońcy wiary i ludu Bożego, wspieranego przez świętego patrona. Interpretuję centralne przedstawienie poprzecznie ułożonych liter IS jako monogram św. Jana (Chrzciciela): Sanctus Ioannes lub Sancti Iohannis. Razem z inskrypcją Boleslavs lub Boleslavi proponuję odczytać cały napis jako: Sanctus Ioannes [patronus] Boleslavi. Przedstawienie monogramu świętego patrona na monecie jest bardzo rzadkie w Polsce, ale analogię można odnaleźć na gdańskim brakteacie Sambora I (1177/87–1202) z monogramem św. Ottona z Bambergu, misjonarza i patrona Pomorza. Wskazówkami dotyczącymi datowania mogą być legendy zamieszczone na denarach Bolesława typu I: wczesne DVX BOLESLAVS i późniejsze BOLESLAVS bez tytułu DVX używane najprawdopodobniej po śmierci ojca Krzywoustego — księcia Władysława Herman w 1102 roku.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Analizując ikonografię denara Bolesława Kędzierzawego z przedstawieniem tronującego cesarza (S.55), posiłkując się także analizą jednego z denarów królewskich Władysława II czeskiego ze sceną koronacji (Cach 600), autor dochodzi do wniosku, że na denarze polskiego księcia przedstawiono tronującego cesarza (a nie księcia-emitenta, jak ostatnio w literaturze sugerowano), co było bezpośrednią konsekwencją spotkania Fryderyka Barbarossy z Bolesławem Kędzierzawym w Krzyszkowie pod Poznaniem w 1157 r. Niezależnie od tego, co rzeczywiście wówczas się stało, wizerunek ten nie ma nic wspólnego z jakimkolwiek zaznaczeniem podległości Bolesława wobec Fryderyka ani serwilizmem księcia. Wyobrażenia cesarza nie należy traktować osobowo, odnosząc go do konkretnego panującego, o czym świadczyć może brak legendy z jego imieniem. Tronująca postać to wcielenie boskiego majestatu, przejawiającego się w osobie najwyższego ziemskiego władcy. Reprezentowane przez cesarza sacrum legitymizuje panowanie polskiego princepsa, wprowadza je w obręb nienaruszalnego tabu. Wizerunek cesarza pojawił się na stemplu denara Kędzierzawego przy pełnej akceptacji księcia i grał ważną rolę w lansowanej przez jego dwór ideologii władzy. Monety „cesarskie” potwierdzają zatem fakt uznania przez Fryderyka wielkoksiążęcej władzy Bolesława, poświadczają również przekaz zawarty w Kronice mistrza Wincentego, który — wbrew tradycji niemieckiej — wydarzenia pod Krzyszkowem uznał za „zwycięstwo bez walki” polskiego księcia.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

W pracy do analizy kwartników śląskich zastosowano, zaczerpnięty z teorii komunikacji, model H. D. Laswella. Starano się udzielić odpowiedzi na pytania modelu rozszerzonego, to jest przeprowadzić: analizę nadawcy, analizę treści (komunikatu), analizę medium (środka przekazu), analizę odbiorcy, analizę efektu (skutku), analizę sytuacji, w której komunikat był emitowany, analizę motywów nadawcy.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Artykuł jest rozbudowanym postulatem, by badania nad mennictwem podejmowano nie tylko w ramach numizmatyki jako nauki pomocniczej historii, ale także z perspektywy historii sztuki. Nade wszystko jest głosem na rzecz tego, by kreśląc cząstkowy obraz jakichś zjawisk zachodzących w mennictwie śląskim (oraz innych czeskich krajów koronnych) nie tracić z pola widzenia tego ogólnokoronnego kontekstu, by wyzwolić się z regionalistycznych (państwowych, narodowych) ograniczeń i poszukiwać powiązań w ramach Korony Królestwa Czech, tworu politycznego, który w świadomości badaczy niejako zanikł i z niemałym trudem jest w ostatnich latach restytuowany.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

W artykule przedstawiono znaleziska monet pochodzące z kompleksu osadniczego zlokalizowanego w miejscowości Ryczyn, gm. Oława, pow. oławski. Z grodu pochodzi 21 monet datowanych od pierwszej połowy XI do końca XII w., wśród nich dziewięć denarów krzyżowych, dwa denary Bolesława II Śmiałego, jeden Władysława II Wygnańca, sześć monet Bolesława IV Kędzierzawego oraz trzy nieokreślone fragmenty. Na terenie cmentarzyska odnaleziono 38 monet, m.in. denar krzyżowy z 2. połowy XI w., siedem brakteatów datowanych na XIV i XV w., a także 24 halerze śląskie pochodzące z okresu od XIV do początków XVI w.
Przejdź do artykułu

Redakcja

Komitet Redakcyjny

  • Borys Paszkiewicz (redaktor naczelny),
  • Adam Degler (redaktor tematyczny: starożytność),
  • Witold Garbaczewski (redaktor tematyczny: średniowiecze i nowożytność)
  • Krystian Książek (redaktor tematyczny: znaleziska)
  • Marta Męclewska (redaktor bibliograficzny),
  • Michał Zawadzki (sekretarz redakcji)  

Rada Naukowa


Jarosław Bodzek,
Aleksander Bursche,
Peter Ilisch,
Mykolas Michelbertas,
Petr Vorel,
Roman Zaoral

 

Kontakt

Polska Akademia Nauk,
Pl. Defilad1 (Pałac Kultury i Nauki)
00-901 Warszawa
wiad.num@wp.pl

Instrukcje dla autorów

Wskazówki dla PT. Autorów „Wiadomości Numizmatycznych”

Wszystkich PT. Autorów bardzo prosimy o stosowanie się do następujących zaleceń, dotyczących przygotowania prac:

Teksty przyjmujemy w postaci zapisu elektronicznego (przesyłka elektroniczna lub płyta CD) w którymś z powszechnie stosowanych programów edytorskich (np. Word lub Star); w przypadku zastosowania jakichkolwiek znaków spoza standardowego zestawu krojów: Arial, Calibri, Courier, Times New Roman, Symbol i Wingdings — niezbędny jest również wydruk papierowy.

● Prace (oprócz przeznaczonych do działów znalezisk, recenzji lub kroniki) winny być opatrzone abstraktem (wyjaśniającym w 3-5 linijkach, o czym traktuje praca) i streszczeniem o objętości ok. 10% tekstu pracy. Oba te teksty winny być w języku angielskim bądź przygotowane do przetłumaczenia na język angielski, Na końcu prosimy umieścić przeznaczoną do publikacji informację o miejscu pracy Autora (tzw. afiliację) i adres kontaktowy (najlepiej elektroniczny).

● Nie należy stosować wersalików (oprócz cytatów z inskrypcji), automatycznej numeracji ani wyliczeń, hiperłączy, podkreśleń ani zaznaczeń barwnych oraz dzielenia wyrazów; prosimy też nie używać spacji do wyrównywania i rozmieszczania tekstu. Do konstruowania tabel prosimy używać edytora tabel (a nie tabulatora ani spacji).

● Przypisy umieszczamy u dołu strony (nie w tekście — nie dotyczy analogii katalogowych w opisach monet). W miarę możności ograniczamy się do przypisów bibliograficznych i unikamy komentarzy w przypisach.

● Adresy bibliograficzne w przypisach podajemy w formie tzw. oksfordzkiej (nazwisko autora, rok). Do tej samej formy w miarę możliwości sprowadzamy także cytowania katalogów w opisach monet. Pracę opatrujemy wykazem literatury na końcu. Tam adresy bibliograficzne rozwijamy do formy przyjętej w serii „Biblioteka Narodowa” wydawnictwa Ossolineum.

● W pracach przeznaczonych do publikacji w języku polskim obce alfabety transliterujemy w zapisie bibliograficznym stosownie do zasad Polskiej Normy (np. dla alfabetów słowiańskich PN-ISO 9-2000; zob. http://so.pwn.pl/zasady.php?id=629693); w pracach przeznaczonych do publikacji w językach obcych natomiast prosimy o stosowanie norm transliteracyjnych przyjętych w tych językach; dla języka angielskiego jest to system Biblioteki Kongresu, stosowany w miarę możliwości programu edytorskiego (http://www.loc.gov/catdir/cpso/romanization/).

● W stosunku do dzisiejszych faktów stosujemy aktualne nazwy geograficzne (a nie, np., nazwy rosyjskie miejscowości na obszarach państw posowieckich poza Rosją; dotyczy to również streszczeń obcojęzycznych). Wskazane jest jednak stosowanie przyjętych spolszczeń i tradycyjnych zasad transkrypcji, ale wyłącznie w tekście głównym (nie w zapisie bibliograficznym); prosimy też pamiętać, by każda mniej znana nazwa była raz objaśniona w transliteracji, z podaniem przynależności administracyjnej. W opisie faktów historycznych stosujemy nazwy historyczne (więc Królewiec i Rychbach, a nie Kaliningrad i Dzierżoniów).

Ilustracje powinny stanowić osobne pliki (nie wmontowane w tekst):

● zdjęcia w formacie TIFF, w rozdzielczości co najmniej 300 dpi (najlepiej 600), na białym tle; druk jest czarno-biały;

● rysunki (szkice sytuacyjne, mapki) nie powinny być większe niż format druku jednej strony (12,5×19 cm).

● Ilustracje winny być opatrzone podpisami i oznaczone w tekście jako „ryc.”

PT. Autorów działu „Znaleziska” upraszamy o stosowanie komunikatów — tak dalece, jak to możliwe — do następującego schematu:

1. miejscowość, gmina i powiat (w aktualnym podziale administracyjnym!);

2. miejsce znalezienia;

3. data znalezienia;

4. okoliczności, osoba odkrywcy;

5. kontekst archeologiczny (w tym lokalizacja w obrębie grobu);

6. liczba znalezionych monet, razem czy pojedynczo;

7. sposób zabezpieczenia;

8. terminus post quem skarbu;

9. miejsce przechowywania monet;

10. wyliczenie odkrytych monet i możliwych obiektów towarzyszących (prosimy pamiętać o danych metrologicznych, zwłaszcza monet starożytnych i średniowiecznych, identyfikacji mennicy — jeśli mogą być różne — i podaniu analogii katalogowej);

11. ewentualny krótki komentarz.

Ceniona jest zwięzłość, a zawsze mile widziane będą ilustracje monet i szkice sytuacyjne.

Stosowanie się do powyższych zasad przyśpieszy publikację prac w czytelnej i satysfakcjonującej PT. Autorów formie.

Zasady autorstwa i odpowiedzialności:

Prace publikowane w „Wiadomości Numizmatycznych” muszą być podpisane przez osoby, które istotnie są ich autorami i odpowiadają za ich treść. Osoby, których udział w powstaniu zgłaszanej pracy jest znikomy (na przykład ograniczony do udostępnienia materiałów z badań) mogą być wymienione w podziękowaniach, nie mogą jednak figurować jako autorzy. W wypadku wątpliwości redakcja zwraca się z prośbą o określenie udziału w powstaniu pracy poszczególnych osób figurujących jako autorzy. Autorzy powinni też ujawniać w przypisie lub podziękowaniach informacje o osobach i instytucjach, które przyczyniły się do powstania pracy poprzez wkład merytoryczny, rzeczowy lub finansowy. Przypadki nierzetelności naukowej będą dokumentowane i ujawniane.

Ta strona wykorzystuje pliki 'cookies'. Więcej informacji