Details

Title

O pojęciu Boga. Po lekturze Feuerbacha

Journal title

Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria

Yearbook

2018

Numer

No 1

Publication authors

Keywords

absolutne pojęcie Boga ; anachroniczny spór ; argument bolzanowski ; Bóg Abrahama ; Bóg filozofów ; Bóg mistyka ; Bóg sam ; Bóg z tezy teizmu ; dualizm fizyki i metafizyki ; dualizm możliwości ; dualizm nieskonstruowania i niekonstruowalności (pojęcia) ; iluzja oczekiwania (na absolutne pojęcie Boga) ; konieczność nieprzyrodnicza ; konieczność przyrodnicza ; metaparuzja ; pochodzenie przedstawień religijnych ; pogląd Feuerbacha jako teoria ; pojęcie Boga ; pojęcie samo w sobie (wg Bolzana) ; przygodność ; religijny pogląd na religię ; rozsądne idee antynaturalizmu ; tabu jako ośrodek religii ; teologia jako antropologia ; twierdzenie o jedyności ; twierdzenie o jedyności koniecznej ; uprzedniość pytania o sens – następczość pytania o istnienie ; właściwości człowieka jako właściwości boskie ; zależność przyczynowa między genealogią a semantyką religii ; znaczenie wyrażeń religijnych

Divisions of PAS

Nauki Humanistyczne i Społeczne

Abstract

Stanowisko Feuerbacha nazywam antropomorfizmem co do pojęcia Boga, krócej – antropomorfizmem teologicznym. Uznaję je za teorię, i akceptuję. Teza główna tej teorii głosi (w sformułowaniu semantycznym): w każdej deskrypcji „Bóg” (takiej, że jej skrótem jest nazwa „Bóg”) występują wyłącznie wyrażenia dotyczące człowieka. W języku mentalistycznym natomiast (endemicznym Feuerbachowi): nie ma w pojęciu Boga niczego, co wykraczałoby treściowo poza pojęcia dotyczące człowieka. Antropomorfizm Feuerbacha ma wersję słabą oraz wersję mocną. Słaba – pojęcie Boga ma faktycznie feuerbachowską charakterystykę. Mocna – feuerbachowska charakterystyka pojęcia Boga jest konieczna na sposób konieczności przyrodniczej. Wersje te można zespolić, korzystając z dictum znalezionego dla opisu analogicznej sytuacji – ignoramus et ignorabimus. Antropomorfizm Feuerbacha konfrontuję z najmocniejszym argumentem, jaki potrafię sobie wyobrazić – z argumentem wymierzonym w naturalizm, rezerwuar przesłanek Feuerbacha. Argument ten dozbrajam obiecującą ontologią pojęć, zaczerpniętą od Bernarda Bolzano. Pokazuję na koniec, że maszyneria ta nie pracuje, a (niefeuerbachowskie) absolutne pojęcie Boga jest (uwaga: zależność o kontrintuicyjnym przebiegu!) niekonstruowalne, bo nieskonstruowane. W tym położeniu, mając antropomorfizm teologiczny za hipotezę przyrodniczą, czekam cierpliwie (zgodnie skądinąd z postulatem Stratona) na jej obalenie.

Publisher

Wydział Filozofii i Socjologii UW ; Komitet Nauk Filozoficznych PAN

Date

2018.03.30

Identifier

ISSN 1230-1493

×