Wyniki wyszukiwania

Filtruj wyniki

  • Czasopisma
  • Autorzy publikacji
  • Współtwórca
  • Słowa kluczowe
  • Data
  • Typ

Wyniki wyszukiwania

Wyników: 107
Wyników na stronie: 25 50 75
Sortuj wg:

Abstrakt

Fourteen symposia on early/lower vertebrates have taken place over the last 50 years, usually at about four year intervals. An average 60 participants have taken part at these symposia, with over one hundred occasionally. The results of the symposia have been published in proceedings. The symposia started honoring E. A:son Stensiö and E. Jarvik. Honors were taken up at the 11th symposium in Uppsala again. Since the 13th symposium a Stensiö award is also given to young researchers in the field.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Ischnacanthus gracilis (Egerton, 1861), the only ischnacanthiform acanthodian from the Lochkovian Lower Old Red Sandstone of Scotland, is known from hundreds of specimens in institutional collections worldwide. Despite this relative abundance, morphology and histology of its skeletal elements have rarely been investigated. Surface details of spines, dental elements, and scales are often not visible in specimens because they are usually split through the middle. We have examined a broad size range of fish, from 35 mm to 250 mm long. Several intact (not split) specimens have been collected in recent years and acid-prepared to show fine details of the dermal and dental elements. We have also used scanning electron microscopy of scales, jaws and dental elements, denticles and fin spines, and serial thin sectioning of articulated specimens, to document their structure. Some of our notable observations include: identification of ventral lateral lines, double-layered subtessellate calcified cartilage forming the jaws, and the probable occurrence of extraoral tricuspid denticles on the jaws of most fish. Examination of the size range, body proportions and dentition of institutional specimens gives no support for recognising more than one species in the Midland Valley localities.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Material of tesseraspids (Tesseraspidiformes) is reported from the uppermost Severnaya Zemlya Formation (Lochkovian, Lower Devonian) of the Severnaya Zemlya archipelago, in the Russian Arctic, where it is associated with other vertebrate remains, including corvaspids, acanthodians, and large but rare specimens of osteostracans. The tesseraspid material is not abundant, and most often preserved as a “patchwork” of bony platelets (tesserae), except for a few partly articulated specimens. We redescribe the holotype of Tesseraspis mosaica Karatajūtė-Talimaa, 1983, whose head carapace is preserved as a flattened tube of adjacent tesserae. This material is compared to the already published tesseraspid taxa, i.e., T. tessellata Wills, 1935, T. toombsi Tarlo, 1964, T. mutabilis (Brotzen, 1934), T. oervigi Tarlo, 1964 emend. Dineley and Loeffler, 1976, T. denisoni Tarlo, 1964, and T. talimaae Tarlo, 1965. All species are based upon rare and incomplete material, as no head carapaces associated with trunk and tail are known, and so, the intraspecific variability is also unknown. Distinction between “species” is based on the detail of the superficial sculpture of the tesserae of the head carapaces, which is unsatisfactory. It is concluded that only four of the nominal species can be retained. A review of all other known tessellated pteraspidomorphs indicates that our knowledge of tessellated heterostracans is currently insufficient to support a meaningful classification.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Placoid and polyodontode scales of stem chondrichthyans have been found in the early Lochkovian “Ditton Group” of the Brown Clee Hill district, Shropshire, England and at Talgarth, south Wales. One of the forms is assigned to a new species of Altholepis Karatajūtė-Talimaa, 1997, a genus already recognised from Lochkovian shallow marine deposits in Celtiberia, Spain and the Northwest Territories, Canada as well as the type locality in Podolia, Ukraine. Altholepis salopensis sp. nov. is based on small polyodontode scales with typically three to eight high odontodes; the scale form was previously considered to belong to acanthodian “Nostolepis” robusta (Brotzen, 1934). The structure of other scales formerly assigned to “Nostolepis” robusta has led us to erect a new genus Jolepis for this scale form, which differs from Altholepis in lacking an ordered layout of odontodes. Jolepis robusta (Brotzen, 1934), originally (and possibly still) considered to be an acanthodian, is also known from the Baltic countries, Russia, and northern Germany (ex erratic limestones). Scales of acanthodian Parexus recurvus Agassiz, 1845, and/or possibly from the stem chondrichthyan Seretolepis elegans Karatajūtė-Talimaa, 1968 (scales of these two taxa are barely distinguishable), and of stem chondrichthyan Polymerolepis whitei Karatajūtė-Talimaa, 1968 are also present. Altholepis, Jolepis gen. nov., Seretolepis Karatajūtė-Talimaa, 1968 and Polymerolepis Karatajūtė- Talimaa, 1968 are found in marine deposits elsewhere; the British occurrence of these taxa adds to the debate on the sedimentological origins of the Lower Old Red Sandstone deposits in the Welsh Borderland. The geographic range of several early sharks is now known to extend around the Old Red Sandstone continent and beyond.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

The Lower Devonian ‘Placoderm Sandstone’ in the Holy Cross Mountains (HCM) is filled with abundant impressions of disarticulated vertebrate remains. The only acanthodian macroremains named to date are fin spines of Machaeracanthus polonicus Gürich. Fin spine impressions in slabs from the Winna Formation (Emsian) at Podłazie Hill (near Daleszyce) in the southern HCM, and also the Barcza Formation (?Lochkovian) at Barcza Quarry, Miedziana Góra Conglomerate (?Lochkovian), Gruchawka, and Zagórze Formation (middle–upper Emsian) at Bukowa Mountain in the northern HCM, reposited in the University of Warsaw, Polish Geological Institute-National Research Institute, Warsaw, and Natural History Museum, London collections, have been cast and studied in order to better document this poorly known taxon. As noted in other Machaeracanthus species, we have found that M. polonicus has two different morphotypes of spines, which abut lengthwise to form a pair of spines. Our investigations show that the fin spine assemblage includes Onchus overathensis as well as M. polonicus, and probably another undetermined acanthodian. The affinities of O. overathensis are reassessed. It is here considered to be a diplacanthiform, and reassigned to the genus Striacanthus, as S. overathensis. Acanthodian scapulocoracoids have also been identified, as well as tightly spiralled toothwhorls which could be from an acanthodian.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

The Indian Cave Sandstone (Upper Pennsylvanian, Gzhelian) from the area of Peru, Nebraska, USA, has yielded numerous isolated chondrichthyan remains and among them teeth and dermal denticles of the Symmoriiformes Zangerl, 1981. Two tooth-based taxa were identified: a falcatid Denaea saltsmani Ginter and Hansen, 2010, and a new species of Stethacanthus Newberry, 1889, S. concavus sp. nov. In addition, there occur a few long, monocuspid tooth-like denticles, similar to those observed in Cobelodus Zangerl, 1973, probably representing the head cover or the spine-brush complex. A review of the available information on the fossil record of Symmoriiformes has revealed that the group existed from the Late Devonian (Famennian) till the end of the Middle Permian (Capitanian).
Przejdź do artykułu

Abstrakt

The Cleveland Shale fauna represents a unique view of the time after a major Devonian extinction event (Frasnian–Famenian) with the recovery of arthrodires (Placodermi) best represented by this most specious North American fauna. This time was followed by an additional event (Hangenberg Biocrisis) leading to the extinction of arthrodires (and all other placoderms). An understanding of the diversity and interrelationships of North American arthrodires can aid our understanding of this critical time in vertebrate evolution. A new aspinothoracid arthrodire Hlavinichthys jacksoni gen. et sp. nov. is described from the Late Devonian of northern Ohio, U.S.A., which adds to our knowledge of this group. It provides a point of comparison to other members of the fauna whose interrelationships are poorly known. A phylogenetic analysis supports an assignment of Hlavinichthys jacksoni gen. et sp. nov. among the aspinothoracid arthrodires. This work has drawn attention to the continued need for descriptive and phylogenetic analyses of this unique fauna. Decades old species descriptions need revision along with preparation and description of new taxa. The work on Hlavinichthys jacksoni gen. et sp. nov. here is one step in that process.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Six enigmatic fossils from the Famennian (Devonian) Cleveland Shale in Ohio, U.S.A., are interpreted here as arthrodiran (Placodermi) egg cases. Recognition as egg cases is confirmed based on the observation of layered collagen fibers. The presence of a tuberculated bone fragment preserved within one case confirms a vertebrate source. The nature of the tubercles and the unique morphology of the egg cases supports the interpretation of an arthrodiran source. Reports of Devonian egg cases are limited to either assumed chondrichthyan producers or a putative ‘egg sac’ with a morphology atypical for any vertebrate. The Cleveland Shale egg cases thus represent the first record for a non-chondrichthyan producer. Among placoderms, behaviors of a pelagic life style with obligate nesting sites, reef fishes with live birth, and estuarine and fluvial nurseries, along with eggcase oviparity testifies to the diversity of reproductive strategies. As with modern fishes these strategies may be ecologically driven and the derived and variable reproductive biology of extant chondrichthyans is actually a primitive condition among gnathostomes. One consequence of the diversity of reproductive strategies (dependent on the topology of relationships) is the independent origin of internal fertilization within placoderms, possibly suggesting external fertilization as the primitive gnathostome reproductive mode.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Campyloprion Eastman, 1902 is a chondrichthyan having an arched symphyseal tooth whorl similar to that of Helicoprion Karpinsky, 1899, but less tightly coiled. The holotype of Campyloprion annectans Eastman, 1902, the type species of Campyloprion, is of unknown provenance, but is presumed to be from the Pennsylvanian of North America. Campyloprion ivanovi (Karpinsky, 1922) has been described from the Gzhelian of Russia. A partial symphyseal tooth whorl, designated as Campyloprion cf. C. ivanovi, is reported from the Missourian Tinajas Member of the Atrasado Formation of Socorro County, New Mexico, USA. Partial tooth whorls from the Virgilian Finis Shale and Jacksboro Limestone Members of the Graham Formation of northern Texas, USA, are designated as Campyloprion sp. Two partial tooth whorls from the Gzhelian of Russia that were previously referred to C. ivanovi are designated as Campyloprion cf. C. annectans. The age of Toxoprion lecontei (Dean, 1898), from Nevada, USA, is corrected from the Carboniferous to the early Permian. An alternative interpretation of the holotype of T. lecontei is presented, resulting in a reversal of its anterior-to-posterior orientation. The genera Helicoprion, Campyloprion, and Shaktauites Tchuvashov, 2001 can be distinguished by their different spiral angles.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

An unusual 6–8 cm layer of prismatic cartilage and matrix containing some 8,800 teeth, coprolites, incomplete occipital spines, and denticles of Orthacanthus platypternus (Cope, 1883) occurs in the lower Permian (Artinskian) Craddock Bonebed in Texas, USA. It is the only species of shark present in the Clear Fork Group except for three worn Xenacanthus Beyrich, 1848 occipital spine fragments and two teeth of ?Lissodus (Polyacrodus) zideki (Johnson, 1981) (Hybodontoidei), both being the first occurrences in this unit. Analysis of measurements of teeth with complete bases randomly selected from 3,050 initially available teeth failed to reveal the presence of sexual dimorphism or the discrete presence of juveniles as expected, based on an independent study which identified the presence of Orthacanthus juvenile occipital spines. A few highly symmetrical small teeth are present, which had not been previously observed in the Texas lower Permian. They may be symphyseals and restricted only to juveniles. Other unusual teeth include germinal teeth and deformed teeth, both of which occur in the Clear Fork and underlying Wichita groups. One tooth displays an apparent example of the equivalent of an “enamel pearl” on one of its cusps. The most unusual teeth are those that appear to have undergone various stages of resorption. Only the lingual margin of the base is affected in which the apical button is resorbed to varying degrees until only the labial margin with the basal tubercle and the three cusps are all that remain. If the teeth were undergoing resorption, then the perplexing problem is why the apical button is resorbed and not the superjacent basal tubercle. Other vertebrate remains include palaeoniscoid scales and teeth and unidentified tetrapod bone fragments, jaw fragments, and teeth. Rare fragments of bones (scales?) bear a “comb edge” which have not been previously observed in the Texas lower Permian.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Newly collected and restudied earlier materials on an enigmatic fish Ventalepis ketleriensis Schultze, 1980 from the upper Famennian (postera – ? Lower expansa conodont zones) of Latvia and central and northwestern Russia support its porolepiform affinities. A new family Ventalepididae fam. nova is established for this genus upon a peculiar combination of characters, including scale structure and dermal bones ornamentation. New records extend the distribution of this genus and the Ventalepis vertebrate assemblage on the whole to a vast geographical zone along the south-eastern coast of the Old Red Sandstone continent. The habitat area of the Devonian vertebrate assemblage over such a large territory within the zoogeographical province of Baltica is established for the first time. Palaeozoogeographical analysis suggests Laurentian affinities of the Ventalepis assemblage demonstrating the major congruency to the Belgian and East Greenland ones. These and Russian localities are separated by a vast ORS continent. Presence of the dipnoan Jarvikia in all three locations, as well as an Ichthyostega-like tetrapod in the Belgian one reveals palaeozoogeographical connections, which might reflect possible dwelling not only in the near-shore continent periphery but also in the river systems of the continent itself.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

The Silurian fishes from north-western Hunan, China are characterised by the earliest known galeaspids Dayongaspis Pan and Zeng, 1985 and Konoceraspis Pan, 1992, and the earliest known antiarch Shimenolepis Wang J.-Q., 1991, as well as rich sinacanth fin spines. Shimenolepis from Lixian County in north-western Hunan, which was dated as the Telychian (late Llandovery), has long been regarded as the oldest representative of the placoderms in the world. As such, in addition to eastern Yunnan and the Lower Yangtze Region, north-western Hunan represents another important area in South China that yields important fossil material for the research of early vertebrates and related stratigraphy. Here we summarise the Silurian fishes known in north-western Hunan so far, and classify them into three vertebrate assemblages (i.e., the Wentang, Maoshan, and Yangtze assemblages). Based on the updated Silurian vertebrate and stratigraphic databases, the Silurian fish-bearing strata in north-western Hunan can be subdivided into the Rongxi, Huixingshao, and Xiaoxi formations in ascending chronological order, which can be correlated with the Lower Red Beds, the Upper Red Beds, and the Ludlow Red Beds in South China, respectively. A new look at the Silurian strata in Lixian suggests that the age of Shimenolepis is late Ludlow rather than late Llandovery as previously suggested. The research on Silurian fishes and biostratigraphy in north-western Hunan not only provides morphological data of early vertebrates, but also offers new palaeoichthyological evidence for the subdivision, correlation, and age assignment of the Silurian marine red beds in South China. The establishment of a related high-precision Silurian stratigraphic framework in north-western Hunan will help to elucidate the temporal and spatial distribution of Silurian fossil fishes, deepen the understanding of the evolution of early vertebrates, and unravel the coevolution between Silurian vertebrates and the palaeoenvironment.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

W ostatnich latach w górnictwie węgla kamiennego coraz częściej praktykuje się zlecanie firmom zewnętrznym wykonywanie różnego rodzaju prac/usług. Wiąże się to z zatrudnianiem pracowników przez firmy zewnętrzne. Praktyki te nie zawsze są dobrze postrzegane przez pracowników kopalń, gdyż mogą wpływać w sposób zarówno pośredni, jak i bezpośredni na ich wynagrodzenie i warunki bezpieczeństwa. Po pierwsze bardzo często pracownikami firm zewnętrznych są osoby, które traktują prace w górnictwie jako możliwość szybkiego lecz krótkotrwałego (czasowego) sposobu na szybki zarobek. W związku z tym firmy zewnętrzne bardzo często wynagrodzenie swoich pracowników obliczają nie na podstawie czasu pracy (tj. liczby przepracowanych godzin), lecz w zależności od konkretnie wykonanej pracy. Takie zatrudnienie nazywane jest pracą na akord, zatem pracownicy akordowi, by uzyskać wyższe zarobki, pracują szybciej i wydajniej. To z kolei może wpływać na podnoszenie norm pracownikom zatrudnionym przez przedsiębiorstwo górnicze. Ponadto pracownikami firm zewnętrznych są bardzo często emerytowani górnicy i w związku z tym koszty, jakie ponoszą zatrudniający ich pracodawcy, są zdecydowanie niższe niż przedsiębiorstw górniczych. Dodatkowo tacy pracownicy, aby nie stracić świadczenia emerytalnego, pracują za dużo niższą stawkę. Praca zlecona na zewnątrz wykonywana zazwyczaj w pośpiechu (na akord) nie sprzyja przestrzeganiu przepisów bhp, co może wpływać na bezpieczeństwo pracy wszystkich zatrudnionych. W artykule pokazano, w jaki sposób pracownicy kopalni oceniają outsourcing prac podziemnych. Dla realizacji celu przeprowadzono badanie ankietowe wśród pracowników kopalń jednej ze spółek węglowych na Śląsku. W badaniu tym udział wzięli losowo wybrani pracownicy dołowi przedsiębiorstwa górniczego. Ankieta była anonimowa, co niewątpliwie mogło mieć wpływ na szczerość respondentów. Badanie przeprowadzane było w kilku kopalniach wybranej spółki. Część ankiet była prowadzona w wersji elektronicznej, a część w wersji papierowej. Analiza ankiet pozwoliła zrozumieć powody niechęci pracowników spółek węglowych do zlecania prac dołowych firmom zewnętrznym. To z kolei można wykorzystać do lepszego zarządzania zasobami ludzkimi, w tym w szczególności planowania motywacyjnego systemu wynagradzania.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Poziom sprzedaży danego dobra uzależniony jest w dużej mierze od sieci dystrybucji. Przestrzenna analiza dystrybucji umożliwia racjonalizację sieci sprzedaży, co podnosi efektywność i wydajność sprzedaży przedsiębiorstwa z bezpośrednim przełożeniem na wzrost zysków. Z pomocą przychodzą tu tak zwane analizy przestrzenne. W artykule przedstawiono analizę sieci autoryzowanych sprzedawców Polskiej Grupy Górniczej dla województwa opolskiego. Analiza została wykonana z wykorzystaniem narzędzi GIS (SIP). Celem przeprowadzonej analizy było zaprezentowanie możliwych do zastosowania narzędzi weryfikacji już istniejącej sieci dystrybucji, jej racjonalizacji, bądź też tworzenia nowych punktów sprzedaży. Przedstawione narzędzia należą do operacji GIS stosowanych do przetwarzania danych przechowywanych w zasobach Systemów Informacji Przestrzennej. Są to tak zwane narzędzia geoprocessingu, czyli geoprzetwarzania. W artykule zaprezentowano kilka analiz przestrzennych, których rezultatem jest wybór najlepszej lokalizacji punktu dystrybucji pod względem określonych kryteriów. Stosowane narzędzia to między innymi zapytanie przestrzenne intersect (iloczyn), suma. Posłużono się także geokodowaniem, utworzono tak zwany kartodiagram. Przedstawiona przykładowa analiza może zostać wykonana dla sieci autoryzowanych sprzedawców zarówno w skali jednego województwa, miasta, jak też obszaru całego kraju. Użyte narzędzia dają możliwość sprecyzowania grupy docelowych odbiorców, obszarów na jakich się oni znajdują, obszarów koncentracji potencjalnych odbiorców. Pozwalają tym samym na ulokowanie punktów sprzedaży na obszarach charakteryzujących się wysokim prawdopodobieństwem znalezienia nowych klientów, umożliwiają wybór lokalizacji, np. zapewniającej dostęp do dróg, transportu kolejowego, lokalizacji o odpowiedniej powierzchni, sąsiedztwie.
Przejdź do artykułu
Słowa kluczowe metan wybuch badania

Abstrakt

Wybuchy metanu są jednym z największych zagrożeń w polskim górnictwie węglowym i niestety ciągle przyczyną wielu katastrof. Stały wzrost głębokości eksploatacji węgla w warunkach wysokiej koncentracji wydobycia powoduje zwiększenie metanonośności bezwzględnej i ciśnienia złożowego metanu z wybieranych pokładów. Sytuacja ta przekłada się bezpośrednio na wzrost poziomu zagrożeń wynikających z obecności metanu w podziemnym środowisku pracy. Oczywiste wydaje się zatem podjęcie wzmożonych prac badawczych, które pozwolą na opracowanie odpowiednich rozwiązań wykluczających ryzyko wystąpienia katastrof górniczych, wynikających z zapalenia i/lub wybuchu metanu. Nieodzownym elementem takiego podejścia jest, oprócz rozwoju metod profilaktyki zagrożenia metanowego, bardzo dokładne rozpoznanie mechanizmów samego przebiegu spalania i wybuchu tego gazu. W artykule przedstawiono sposób przeprowadzania i przykładowe wyniki badań wybuchów metanu w chodniku doświadczalnym 400 m Kopalni Doświadczalnej Barbara Głównego Instytutu Górnictwa. Badano dwa różne mechanizmy wydzielania się metanu do wyrobiska górniczego: gwałtowne uwolnienie znacznej objętości metanu i ciągły, stosunkowo wolny wypływ określonej ilości gazu do wyrobiska. Dokonano analizy wpływu sposobu wydzielania się metanu na rozkład stężeń gazu oraz, w zależności od tego rozkładu, na przebieg jego wybuchu lub spalania. Zgromadzone dane charakteryzują zjawiska termodynamiczne, które określają poziom zagrożenia związanego z wybuchem. Przeprowadzone na dużą skalę badania umożliwiły również oszacowanie ryzyka powstania warunków wystarczających do wybuchu pyłu węglowego, zapoczątkowanego wybuchem metanu. Duża skala doświadczeń i zastosowany system ciągłej rejestracji przebiegu wybuchu pozwoliły na identyfikację i wyodrębnienie specyficznych cech propagacji frontu płomienia i fali ciśnienia w podziemnych wyrobiskach górniczych. Po raz pierwszy przebiegi doświadczeń były rejestrowanie za pomocą systemu kamer rozmieszczonych w chodniku doświadczalnym.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

W sytuacji gdy eksploatacja złóż rud miedzi w Polsce prowadzona jest w coraz trudniejszych warunkach geologiczno-górniczych, jednym z priorytetowych zadań do rozwiązania jest zapewnienie efektywnej i bezpiecznej eksploatacji, głównie w zakresie systemów obudów wyrobisk, adekwatnych dla nowych warunków geologiczno-górniczych. Warunki te, jak można się spodziewać, będą się charakteryzować większymi wartościami składowych tensora naprężeń pierwotnych, a także mniejszą odkształcalnością i większą wytrzymałością skał otaczających złoże rud miedzi. Oznacza to, że w niedalekiej przyszłości problem wyrzutów skał stanie się jednym z zagadnień, które zadecydują o ekonomice i bezpieczeństwie eksploatacji w nowych obszarach górniczych. W tym aspekcie znaczenia nabiera opracowanie takich systemów obudowy, które byłyby zdolne do kontrolowania dynamicznych przejawów ciśnienia górotworu poprzez absorpcję energii kinetycznej przemieszczających się odspojonych bloków skalnych. Podstawowym elementem tego rodzaju systemów są różnego typu kotwy podatne, rozpraszające energię kinetyczną gwałtownie odspojonych fragmentów otoczenia skalnego, pozwalające znacząco spowolnić lub nawet całkowicie wyhamować ich przemieszczanie się w głąb wyrobiska. W ramach niniejszego artykułu przedstawiono koncepcję ekonomicznie uzasadnionej i efektywnej w zastosowaniach dołowych nowej konstrukcji podatnej kotwy spoiwowej, której gładka, o przekroju prostokątnym żerdź, została uformowana w postaci spirali o zmiennej charakterystyce geometrycznej. Wykonane prototypy kotew skręconych zostały przetestowane w warunkach kopalnianych w oddziale G-11 zlokalizowanym w zachodniej części kopalni Rudna. Próby wyrywania kotew z otworu wiertniczego wykazały, że ich skuteczność zależy przede wszystkim od ich kształtu oraz rodzaju substancji izolująco-poślizgowej, którą została pokryta.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Zgodnie z dyrektywą Komisji Europejskiej numer 842/2006 (a później 517/2014) od stycznia 2017 roku zakazano stosowania czynników chłodniczych we wszystkich nowych urządzeniach klimatyzacji samochodowej, dla których wskaźnik GWP, charakteryzujący potencjał tworzenia globalnego ocieplenia, wynosi więcej niż 150. Z tego względu, stosowany powszechnie czynnik R-134a zostaje stopniowo wycofywany z użytkowania. Zaczęto poszukiwania alternatywnego czynnika, który spełni wszystkie wymogi. Według międzynarodowych zaleceń, czynnik powinien posiadać przede wszystkim właściwości przyjazne środowisku oraz powinien być bezpieczny w eksploatacji, nie stanowiąc zagrożenia dla życia ludzkiego. W artykule porównano dwie alternatywne substancje, które w większym lub mniejszym stopniu mogą być zamiennikami czynnika R-134a w układach klimatyzacji pojazdów. Są to syntetycznie otrzymywany czynnik oznaczony symbolem R-1234yf z grupy HFO oraz występujący w środowisku naturalnym dwutlenek węgla CO2 o symbolu R-744. W pracy opisano ich budowę chemiczną, właściwości fizyczne oraz termodynamiczne. Zestawiono publikacje naukowe, uwzględniające wyniki badań doświadczalnych wydajności, osiąganych przez układy chłodnicze, w których stosowano porównywane czynniki. Dokonano opisu metodyki badawczej, scharakteryzowano wykorzystane narzędzia oraz przedstawiono najważniejsze, z punktu widzenia autorów artykułu, wyniki badań. Alternatywne czynniki poddano również analizie środowiskowej. Sprawdzono ich wpływ na degradację warstwy ozonowej oraz scharakteryzowano wskaźnik potencjału tworzenia globalnego ocieplenia. Ponadto przeanalizowano kwestie bezpieczeństwa, zgodnie z obowiązującym normami, pod względem palności, toksyczności, klasyfikując poszczególne czynniki do odpowiednich grup bezpieczeństwa. Omówiono negatywne działania czynników na ludzki organizm, podczas eksploatacji urządzeń napełnionych ocenianymi czynnikami oraz ich awarii. Dokonano krótkiego porównania ekonomicznego, analizując obecne ceny czynników i usług serwisowych.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Blockchain to technologia, która w przyszłości może zrewolucjonizować wiele branż na świecie. System ten bazuje na łańcuchu bloków służących do przechowywania i przesyłania w sposób rozproszony różnorodnych informacji, tworząc zdecentralizowany rejestr danych. Pomimo stosunkowo wczesnej fazy rozwoju poszczególnych istotnych projektów opartych na systemie blockchain w branży energetycznej, rozwiązaniom zakładających wykorzystanie tej technologii w szeroko pojętej elektroenergetyce przypisuje się bardzo duży potencjał. W niniejszym artykule zawarto krótki opis samej technologii blockchain, jej ogólnej zasady działania oraz możliwości, jakie za sobą niesie. W kolejnej części scharakteryzowano dwa przykładowe i możliwe zastosowania aplikacyjne technologii blockchain, które w perspektywie mogą mieć znaczący wpływ na sektor elektroenergetyczny. Pierwsze rozwiązanie związane jest z przeprowadzaniem i rozliczaniem transakcji kupna oraz sprzedaży energii elektrycznej. Dzięki zastosowaniu technologii blockchain transakcje te mogłyby być w łatwy sposób przeprowadzane bezpośrednio pomiędzy wytwórcami oraz odbiorcami energii, co mogłoby prowadzić do częściowej decentralizacji w tym obszarze. Drugi zaproponowany przykład dotyczy śledzenia pochodzenia surowców energetycznych i pozwoliłby na przypisanie wytwarzanej energii elektrycznej niezmiennych atrybutów pochodzenia oraz parametrów wpływających na środowisko. Poprzez wprowadzenie takiego rozwiązania, możliwe byłoby skonstruowanie „śladu paliwowego” poszczególnych jednostek wytwórczych. W artykule przytoczono również przykłady innych potencjalnych zastosowań technologii blockchain w elektroenergetyce.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Skuteczna ochrona (wzmocnienie obudowy) skrzyżowania ściana–chodnik zapewnia ciągłość cyklu produkcyjnego, a mianowicie szybkie przesunięcie przenośnika ścianowego do czoła ściany. Stosowanie niskiego bądź wysokiego kotwienia jako elementu wzmacniającego obudowę podporową skrzyżowania ściana-chodnik, pozwala na wyeliminowanie tradycyjnych sposobów utrzymania skrzyżowania ściana–chodnik, a tym samym pozwala na efektywne wykorzystanie wysokiej wydajności nowoczesnych kompleksów ścianowych. W artykule przedstawiono długoletnie doświadczenia dołowe kopalni Knurów–Szczygłowice w zakresie stosowania, dla skutecznego utrzymania skrzyżowania ściana-chodnik, obudowy przykotwionej do górotworu przy pomocy dwóch par kotwi, wykazując pełną przydatność techniczną i ekonomiczną takiego sposobu wzmocnienia obudowy. W artykule zwrócono również uwagę na bezpieczeństwo pracy oraz na coraz powszechniejsze wykorzystanie badań endoskopowych przy określeniu zasięgu strefy spękań rzutujące bezpośrednio na właściwy dobór odpowiedniej liczby, nośności oraz długości stosowanych kotew. Przeprowadzone badania dołowe zasięgu strefy spękań i rozwarstwień stropu (endoskopowe i przy pomocy rozwarstwieniomierzy linkowych) przed frontem czynnej ściany, a także przeprowadzone badania laboratoryjne (stanowiskowe) pozwoliły określić współczynnik bezpieczeństwa utrzymania skrzyżowania ściana–chodnik rzutujący bezpośrednio na konieczność zabudowy dodatkowego wzmocnienia. Wartość współczynnika bezpieczeństwa Sbść-ch większa od 1 jest korzystna i bezpieczna, a wartość mniejsza lub równa 1 może prowadzić do znacznego pogorszenia warunków utrzymania skrzyżowania w obudowie podporowej przykotwionej.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

Spośród parametrów detonacyjnych materiału wybuchowego (MW) z punktu widzenia użytkownika najbardziej istotnym jest jego „siła”, czyli zdolność do wykonania przez niego pracy. Działanie MW po detonacji w otworze strzałowym jest procesem szybkim i skomplikowanym: najpierw występuje ciśnienie detonacji powodujące zmiażdżenie skały w sąsiedztwie MW oraz powstanie spękań, następnie ciśnienie produktów detonacji powoduje rozszczelnienie spękań i urobienie skały. W artykule przedstawiono metody oznaczania zdolności do wykonania pracy przez materiały wybuchowe do użytku cywilnego (dynamit i saletrol) stosowane w akredytowanym w Laboratorium Badań Materiałów Wybuchowych i Zapalników Elektrycznych Kopalni Doświadczalnej Barbara Głównego Instytutu Górnictwa, tj. metodę bloku ołowianego i metodę wahadła balistycznego. Celem badań było stwierdzenie istnienia zależności między wartościami zdolności do wykonania pracy przez MW oznaczonymi przy użyciu wahadła balistycznego oraz bloku ołowianego. W rezultacie przeprowadzonych badań oraz analizy wyników wyznaczono współczynnik α-Pb, który służy do przeliczania wartości zdolności do wykonania pracy przez MW oznaczonej na wahadle balistycznym na odpowiadające jej wartości wydęcia bloku ołowianego. Główny Instytut Górnictwa jest jedyną Jednostką Notyfikowaną Unii Europejskiej w zakresie Dyrektywy 2014/28/UE, która posiada stanowisko do wytapiania bloków ołowianych oraz aparaturę i środki do oznaczania zdolności do wykonania pracy przez MW w blokach ołowianych – metoda ta została bowiem zaniechana w innych jednostkach badawczych na rzecz badania z użyciem wahadła balistycznego i/lub testu podwodnego.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

The article presents results of the author’s bachelor thesis, which deals with detailed cataloguing and analysing of findings of so-called Scythian character in the Moravia in the late Early Iron Age period. The author based this article on catalogue from his thesis. Relevant analogies and typological assignments were studied for concerning every subject in the catalogue and on their basis there was made general chronological classification of each piece. The aim of this article is to present observations that resulted from a detailed evaluation, on its basis occurrence of the subjects of so-called Scythian origin in the Moravia were divided into three time horizons.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

The present contribution considers the Pannonian ‘inner fortifications’ in the context of the development of the infrastructure and urban fabric of selected sites on the Lower Danube. Using Sándor Sopronis’ thesis, which postulates that a multiple defensive system gradually expanded in Pannonia after the time of the Tetrarchy, as a starting point, this study concentrates on the inner fortifications founded in the middle third of the 4th century AD in the hinterland of the Limes (Környe, Tác / Gorsium, Keszthely-Fenékpuszta and Alsóheténypuszta) which, together with towns such as Sopianae, Mursa, Cibalae, Sirmium und Bassianae, constituted an inner line of defence. Whether they functioned in a civil or purely military context is a subject that has been, and still is, much debated. However, they appear to have played a significant role in the storage, distribution, and perhaps production, of the annona. A similar situation can be observed on the Lower Danube, in the provinces of Dacia Ripensis, Moesia Prima and Scythia. Here too a series of castra and towns, which took on similar functions in the course of the 4th century AD, are found some 30 to 50 km from the frontier. This area however saw a further development well into the late 6th century AD: several sites continued to play a central role as the sees of bishoprics in the Early Byzantine Period. The examples of Abritus and Tropaeum Traiani, which both possess elements that are strikingly similar to the Pannonian establishments, are used here to gain insights into the processes at work and to discuss the structural parallels comparatively.
Przejdź do artykułu

Abstrakt

The purpose of the piece The Strategikon as a source — Slavs and Avars in the eyes of Pseudo- Maurice, current state of research and future research perspectives is to demonstrate what the author of Strategikon knew about the Slavs and Avars and review the state of research on the chapter of the treatise that deals with these two barbarian ethnicities. As a side note to the description of contemporary studies of Strategikon, the piece also lists promising areas of research, which have not yet received proper attention from scholars.
Przejdź do artykułu

Ta strona wykorzystuje pliki 'cookies'. Więcej informacji