Humanities and Social Sciences

Slavia Orientalis

Content

Slavia Orientalis | 2021 | vol. LXX | No 4 |

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The given article explores the topic of the content and poetic specificity of Ukrainian Christmas carols published in Pochayiv Bohohlasnyk (1790/1791), the republication of which was carried out thanks to the Ukrainian scholar Yuriy Medvedyk. Ivan Franko’s ideas as to the context of Ukrainian carols from Bohohlasnyk seem rather important. The author of the paper believes that I. Franko was right in his recommendations “to look for mixtures of the influences of western and eastern traditions” in the texts of such works, paying special attention to the Polish impact. The given article also deals with the division of these Christmas songs into the naïve and the reflection related, as well as scholars’ analysis of the language of these carols (that was mainly one of the reasons why carols were popular among ordinary people). One can vividly see that Christmas carols are based on a national component that can be traced from “transferring the Bethlehem scenario into Ukraine and its rural world of customs, circumstances, feelings and communication” (Mykhaylo Vozniak). Consequently, the carols have acquired a high literary value. As proof, t certain carols appeared in the folklore collections of Volodymyr Hnatyuk, Pavlo Chubynskyy and Klyment Kvitka, as well as present day editions of Christmas carols, Epiphany songs and literary works. The given paper also includes crucial folklore records of Christmas carols from Pochayiv Bohohlasnyk compiled by students of the Ivan Franko National University in Lviv.
Go to article

Bibliography


Bartkowski B., Polskie śpiewy religijne w żywej tradycji. Style i formy, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne 1987.


Bartmiński J., Refleksy „Rozmyślania przemyskiego” w folklorze pogranicza polsko-ukraińskiego. Analiza motywiczna, [w:] Rozmyślanie przemyskie – świadectwo średniowiecznej kultury religijnej, red. J. Bartmiński, A. Timofiejew, Przemyśl: Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska 2016.


Bartmiński J., Lesiów M., Kolędy na pograniczu polsko-ukraińskim, [w:] Chrześcijański wschód a kultura polska, red. R. Łużny, Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1989.


Bartmiński J., Maksymiuk-Pacek B., Michalec A., Szczodrowanie i kolędowanie w Krasiczynie i okolicach we współczesnych przekazach ustnych, „Rocznik Przemyski” 2018, t. 54, z. 2.


Bogoglasnik. Pěsni blagogovějnyja (1790/1791). Eine Sammlung geistlicher Lieder aus der Ukraine. Facsimile und Darstellung. In zwei Bänden herausgegeben von Hans Rothe in Zusammenarbeit mit J. Medvedyk: Band 1: Bogoglasnik. Pѣsni blagogovѣjnyâ. Facsimile der Ausgabe Počajiv 1790/1791 mit einem Vorwort von

Hans Rothe; Band 2: Der Bohohlasnyk von Počajiv, hrsg. von Hans Rothe; zusammen mit J. Medvedyk, Verlag, Köln, Weimar, Wien: Böhlau 2016.


Dovbyshchenko M., «Bohohlasnyk» yak vidobrazhennya dukhovnoho ta relihiynoho zhyttya ukrayintsiv Pravoberezhnoyi Ukrayiny ta Volyni druhoyi polovyny XVIII st., [v:] Ukrayinoznavchyy alʹmanakh, Kyyiv 2012, vyp. 8.


Franko I., Dukhovna y tserkovna poeziya na Skhodi y na Zakhodi. Vstup do studiy nad «Bohohlasnykom», [v:] Franko I., Zibrannya tvoriv u: 50 t., Kyyiv: Naukova dumka 1983, t. 39.


Franko I., Kharakterystyka ukrayinsʹkoyi literatury ХVI-ХVIII stolitʹ, [v:] Franko I., Dodatkovi tomy do zibrannya tvoriv u: 50 t., Kyyiv: Naukova dumka 2008, t. 53.


Franko I., Nashi kolyady, [v:] I. Franko, Zibrannya tvoriv u: 50 t., Kyyiv: Naukova dumka 1983, t. 28.


Hojsak W., „Pryszly zme tu szczedracy…”. O szczodrowaniu i szczodrówkach na Łemkowszczyźnie, „Rocznik Przemyski” 2019, t. 55, z. 2.


Kharchyshyn O., Kolyady z “Bohohlasnyka” (1790): funktsionuvannya v ukrayinsʹkiy ta polʹsʹkiy etnokulʹturakh, „Narodoznavchi zoshyty” 2018, № 6, Lʹviv.


Kolessa F., Z tsaryny ukrayinsʹkoyi muzychnoyi etnohrafiyi, [v:] F. Kolessa, Muzykoznavchi pratsi, Kyyiv: Naukova dumka 1970.


Kolyadky i shchedrivky, t. II. Zibrav V. Hnatyuk, [v:] Etnohrafichnyy zbirnyk, Lʹviv 1914, t. XXXVI.


Kulish P., Povne zibrannya tvoriv. Naukovi pratsi. Publitsystyka, Kyyiv: Krytyka 2015, t. III: Zapysky o Yuzhnoy Rusy, Uporyad., stattya, koment. V. Ivashkiva, kn. 1-2.


[Medvedyk Y.], Bohohlasnyk v yoho dzherelakh ta rozvytku, [v:] Bogoglasnik. Pěsni blagogovějnyja (1790/1791). Eine Sammlung geistlicher Lieder aus der Ukraine, Facsimile und Darstellung. In zwei Bänden herausgegeben von H. Rothe in Zusammenarbeit mit Jurij Medvedyk: Band 2: Der Bohohlasnyk von Počajiv, hrsg. von H. Rothe; zusammen mit J. Medvedyk, Köln, Weimar, Wien: Böhlau, Verlag 2016.


Mirovič N., Bibliografičeskoe i istoriko-literaturnoe izslѣdovanіe o Bogoglasnikѣ, Vilʹna: Tipografiâ gubernskogo pravleniâ 1876.


Shchurat V., Iz studiy nad pochayivsʹkym «Bohohlasnykom»: kvestiyi avtorstva i chasu povstannya deyakykh pisenʹ, Lʹviv 1908.


Shevchenko T., Nazar Stodolya, [v:] T. Shevchenko, Povne zibrannya tvoriv: u 12 t., Kyyiv: Naukova dumka 2003, t. 3, s. 23 54 (tekst); s. 455-462 (komentari).


Simovych V., Do virshovoyi budovy nashykh kolyad, [v:] V. Simovych, Vybrani statti, uporyadkuvannya ta prymitky Nataliyi Tkachovoyi, Ternopilʹ: Pidruchnyky i posibnyky 2005.


Ŝeglova S., Bogoglasnik: istoriko literaturnoe issledovanie, Kiev 1918, 9+347 s. (Okrema vìdbitka ìz «Universitetskih izvestij” 1917, № 1-10, Kiev).


Trudy ètnografičesko statističeskoj èkspedicii v zapadnorusskij kraj. Materialy i issledovaniâ, sobrannye d. čl. P[avlom] P[latonovičem] Čubinskim, Sankt-Peterburg 1872, t. 3. Narodnyj dnevnik, izdannyj pod nablûdeniem dejstv, čl. N[ikolaâ] I[vanoviča] Kostomarova.


Ukrayinsʹki narodni melodiyi, Zibrav Klyment Kvitka, [v:] Etnohrafichnyy zbirnyk, Kyyiv 1922, t. 2.


Voznyak M., Davnʹoukrayinsʹka poeziya rizdvyanykh svyat: kolyady i vertep, „Narodna tvorchistʹ ta etnohrafiya” 2003, № 1-2, Kyyiv.


Witkowski W., Uwagi o poezji religijnej Ukraińców-unitów i o “Bohohlasniku” z 1790 r., „Zeszyty Naukowe KUL” 1982, nr 2-4.
Go to article

Authors and Affiliations

Василь Івашків
1
ORCID: ORCID

  1. Львівський національний університет імені Івана Франка
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article presents a forgotten initiation novel The adventures and travels of Nikodim The Elder written by one of the representative of the Silver Age period, Aleksey Skaldin. The purpose of this paper is to analyse the symbolic images of earth included in terms of their esoteric philosophy. Symbols and key elements show that the earth theme is a starting point of initiation for the main protagonist.
Go to article

Bibliography


Augustyn L., Wolność w jedności? Borys Wyszesławcew i rosyjska filozofia soborności, Kraków 2012.


Вelotsvetov N., Kommuna proletarskikh missionerov, Berlin 1921.


Belyy A., Peterburg, Moskva 2007.


Berdyayev N.N., O naznachenii cheloveka, [v:] https://librebook.me/o_naznachenii_cheloveka/vol.1/3.


Berdyayev N.N., Sudʹba Rossii, [v:] http://lib.ru/HRISTIAN/BERDQEW/rossia.txt.

Biernat E., Poetyka rosyjskiej powieści symbolistycznej, Gdańsk 1988.

Blok A.A., Neznakomka, [v:] https://www.stihi-rus.ru/1/Blok/90.htm.

Bogomolov N.A., Russkaya literatura nachala XX veka i okkulʹtizm. Issledovaniya i materialy, Moskva 1999.

Bychkov V.V., Russkaya teurgicheskaya estetika, Moskva 2007.

Cortesi P., W poszukiwaniu kamienia filozoficznego. Historia i sekrety alchemii, przeł. L. Rodziewicz, Kraków 2005.

Dictionary of Gnosis and Western Esotericism, ed. W.J. Hanegraaff, in collab. with A. Faivre, R. van den Broek, J.-P. Brach, Boston 2006.

Domnikov S.D., Matʹ-zemlya i Tsarʹ-gorod. Rossiya kak traditsionnoye obshchestvo, Moskva 2002.

Eliade M., Mity, sny i misteria, przeł. K. Kocjan, Warszawa 1994.

Evola Yu., Germeticheskaya traditsiya, per. G. Butuzov, Voronezh 2015.

Fedotov G.P., Matʹ zemlya. K religioznoy kosmologii russkogo naroda, „Putʹ” 1935, № 46.

Fevr A., Zapadnyy ezoterizm. Kratkaya istoriya, per. P. Okorokov, Moskva 2018.

Frants fon M.-L., Alkhimiya. Vvedeniye v simvolizm i psikhologiyu, [v:] https://www.rulit.me/books/alhimiya-vvedenie-v-simvolizm-i-psihologiyu-read-171791-1.html.

Frants fon M.-L., Anima: zhenshchina vnutri nas, per. T. Rebeko, „Uraniya” 1996, № 2.

Fulkanelli, Filosofskiye obiteli, per. V. Kasparov, nauch. red., vstup. statʹya, komment. O. Fomin, Moskva 2003.

Galimova E.Sh., Personifikatsiya obraza Rusi Rossii v russkoy literature XVIII-XXI vv., [v:] https://www.portal-slovo.ru/history/45741.php.

Gertsyk E., Vospominaniya, [v:] http://az.lib.ru/g/gercyk_e_k/text_0030.shtml/.

Gimpelevich Z., Aleksei Dmitrievich Skaldin: His Life and Works, „New Zealand Slavonic Journal” 2003, vol. 37.

Gimpelevich Z., „Ya tebya ochenʹ, ochenʹ lyublyu, Aleksiy”: Pisʹma Georgiya Ivanova Alekseyu Skaldinu, [v:] https://lib.vsu.by/jspui/bitstream/123456789/9063/1/119-124.pdf.

Graves R., Biała Bogini, przeł. I. Kania, Warszawa 2007.

Ivanov G.V., Peterburgskiye zimy, http://lib.ru/RUSSLIT/IWANOWG/russkie_zimy.txt.

Ivanov Vyach., Evangelʹskiy smysl slova „Zemlya”, publ., vstup. statʹya i komment. G.V. Obatnina, [v:] http://az.lib.ru/i/iwanow_w_i/text_0330oldorfo-1.shtml.

Iz perepiski V.I. Ivanova s A.D. Skaldinym, publ. M. Vakhtelʹ, „Minuvsheye: Istoricheskiy alʹmanakh” 1992, t. 10.

Jankowicz G., Blizny. Eseje, Wrocław 2019. Jung C.G., Mysterium Coniunctionis. Studium dzielenia i łączenia przeciwieństw psychicznych w alchemii, przeł. R. Reszke, Warszawa 2010.

Jung C.G., Symbole przemiany. Analiza preludium do schizofrenii, przeł. R. Reszke, Warszawa 1988.

Khanegraaf V.Ya., Zapadnyy ezoterizm. Putevoditelʹ dlya zaputavshikhsya, per. E. Zori, nauch, red. A.L. Rychkov, Moskva 2016.

Konakov A., Chto nam delatʹ s Nikodimom Starshim? O romane Alekseya Skaldina, [v:] https://znamlit.ru/publication.php?id=7902.

Korinfskiy A.A., Narodnaya Rusʹ: Kruglyy god skazaniy, poveriy, obychayev i poslovits russkogo naroda, Moskva 1901.

Kreyd V., O Skaldine i ego romane, [v:] A.D. Skaldin, Stranstviya i priklyucheniya Nikodima Starshego, Orange 1990.

Kreyd V., Skaldin, Aleksey Dmitriyevich, [v:] Universalʹnaya nauchno populyarnaya entsiklopediya Krugosvet, [v:] https://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/literatura/SKALDIN_ALEKSE_DMITRIEVICH.html.

Krzemień W., Filozofia w cieniu prawosławia. Rosyjscy myśliciele religijni przełomu XIX i XX wieku, Warszawa 1979.

Levi E., Ucheniye i ritual vysshey magi, [v:] http://psylib.org.ua/books/levie01/index.htm.

Likhachev D.S., Natsionalʹnoye samosoznaniye Drevney Rusi. Ocherki iz oblasti russkoy literatury XI-XVII vv., Moskva – Leningrad 1945.

Likhachev D.S., Poetika drevnerusskoy literatury, [v:] https://www.lihachev.ru/lihachev/bibliografiya/nauka/literatura/1917/.

Likhachev D.S., Zemlya Rodnaya, [v:] http://modernlib.net/books/lihachev_dmitriy/zemlya_ rodnaya/read/.

Łosski M., Historia filozofii rosyjskiej, przeł. H. Paprocki, Kęty 2000.

Magomedova D.M., Aleksey Skaldin, [v:] Russkaya poeziya serebryanogo veka. 1890-1917. Antologiya, Moskva 1993.

Malej I., Płeć ziemi, Z refleksji antropologicznej Nikołaja Bierdiajewa, „Slavia Orientalis” 2021, t. LXX, nr 1.

Malej I., Twórczość i ezoteryka. Z refleksji antropologicznej Nikołaja Bierdiajewa, [w:] Kreatywność w nauce, sztuce i kulturze, red. H. Chałacińska, B. Waligórska-Olejniczak, Poznań 2014.

Maydell von R., „Vor dem Thore”: Ein Vierteljahrhundert Anthroposophie in Russland, Bochum 2005.

Mayyer M., Ubegayushchaya Atalanta, per. G. Butuzov, Moskva 2004.

Mirkushina L.R., Obraz zhenshchiny v russkoy religioznoy filosofii i kulʹturnoy traditsii kontsa XIX – nachala XX vv., Astrakhanʹ 2014.

Oboleńska D., Delo bylo v shlyape i… v kote: A. Skaldin i A. Belyy, „Russian Literature” 2016, vol. 85.

Prinke R.T., Zwodniczy ogród błędów. Piśmiennictwo alchemiczne do końca XVIII wieku, Warszawa 2014.

Pushkin A.S., Pikovaya dama, [v:] Ego zhe, Sobraniye sochineniy v 10 tt., t. 5, Moskva 1960.

Pushkina O.I., Obraz Materi – Syroy Zemli kak eksplikatsiya aksiologicheskikh dominant vostochnykh slavyan, [v:] https://lib.vsu.by/xmlui/bitstream/handle/123456789/11226/290293.pdf?sequence=1&fbclid=IwAR19GzKF3m0bLrKi7LIyPHCrh4LZ_nu4pDITV_8H8N4q9rtfoQw8Rc5dliI.

Pushkina O.I., Reprezentatsiya arkhetipa Materi v mifologicheskikh predstavleniyakh vostochnykh slavyan, [v:] http://www.ruthenia.ru/folklore/pushkina1.htm?fbclid=IwAR0Z93boAndGslKbNK0IKpxGULkwdbzpCPn4q2vhnOR42yv36FQcQtOBG0.

Rabinovich V.L., Alkhimiya, Sankt-Peterburg 2012.

Russkaya literatura XX veka. Prozaiki, poety, dramaturgi. Biobibliograficheskiy slovarʹ v 3 tomakh, red. N.N. Skatov, Moskva 2005.

Rzeczycka M., Fenomen Sofii-Wiecznej Kobiecości w prozie powieściowej symbolistów rosyjskich (Andrieja Biełego, Fiodora Sołoguba i Walerija Briusowa), Gdańsk 2002.

Rzeczycka M., Wtajemniczenie. Ezoteryczna proza rosyjska końca XIX – początku XX wieku, Gdańsk 2010.

Sałajczyk J., Zabytyy roman „Serebryanogo veka”: Alekseya Skaldina „Stranstviya i priklyucheniya Nikodima Starshego”, „Przegląd Rusycystyczny” 2002, z. 4 (100).

Sédillot C., ABC alchemii, przeł. A.D. Polszewska, Warszawa 2006.

Sędziwój M., Traktat o kamieniu filozoficznym, przeł. R. Bugaj, Warszawa 1971.

Sharp D., Leksykon pojęć i idei C.G. Junga, przeł. J. Prokopiuk, Wrocław 1998.

Shtayner R., Umiraniye zemli i zhiznʹ mira, [v:] https://royallib.com/read/shtayner_rudolf/umiranie_zemli_i_gizn_mira.html#81920.

Shteyner R., Chelovek kak zemnoye i kak nebesnoye sushchestvo, sost., per. A. Konvisser, Sankt-Peterburg 2005.

Shteyner R., Soznaniye posvyashchennykh. Istinnyye i lozhnyye puti dukhovnogo issledovaniya, per. S. Shnitser, Erevan 2012.

Shteyner R., Taynovedeniye, [per. ne ukazan], Moskva 1916.

Shteyner R., Teosofiya. Vvedeniye v sverkhchuvstvennoye poznaniye mira i naznacheniye cheloveka, per. A. Mintslova, Moskva 2016.

Skaldin A.D., Stikhi. Proza. Statʹi. Materialy k biografii, sost., podgot. teksta vstup. statʹya, komment. T.S. Tsarʹkova, Sankt-Peterburg 2004.

Skaldin A.D., Stranstviya i priklyucheniya Nikodima Starshego, Orange 1990.

Slovo o polku Igoreve v perevode D.S. Likhacheva, [v:] http://slovoopolku.ru/transfers_lihacheva/.

Sologub F., Chertovyye kacheli, http://www.stihi-rus.ru/1/sologub/156.htm.

Špidlík T., Myśl rosyjska. Inna wizja człowieka, przeł. J. Dembska, Warszawa 2000.

Toporov V.N., K rekonstruktsii balto-slavyanskogo mifologicheskogo obraza zemli-materi, [v:] Balto-slavyanskiye issledovaniya 1998-1990, XIV, Moskva 2000.

Trotskiy S.V., Vospominaniya, publ. A.V. Lavrov, „Novoye literaturnoye obozreniye” 1994, № 10.

Tsarʹkova T.S., „Cheloveka ubit’ʹprosto...” (saratovskiy period zhizni pisatelya A.D. Skaldina), „Russkaya literatura” 1994, № 1.

Tsarʹkova T.S., Terpeniye i vernostʹ. Ocherk ob Alekseye Skaldine, [v:] http://az.lib.ru/s/skaldin_a_d/text_0050.shtml.

Yung K.G., Eon: issledovaniya o simvolike samosti, per. V. Bakusev, Moskva 2009.

Yung K.G., Zhizneopisaniye, mirovozzreniye, tsitaty, [v:] https://www.litmir.me/br/?b=284942.

Yyeyts F., Dzhordano Bruno i germeticheskaya traditsiya, per. G. Dashevskiy, Moskva 2000.

Yates F., Iskusstvo pamyati, per. E. Malyshkin, Sankt-Peterburg 1997.

Yates F., Rozenkreytserskoye prosveshcheniye, per. A. Kavtaskin Moskva 1999.
Go to article

Authors and Affiliations

Kinga Okroj
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Gdański, Gdańsk
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article discusses the axiological discourse in the novel Green Tent by Lyudmila Ulitskaya. Consolidation of society, its internal cohesion, the development of culture and art as well as politics and law depend to a great extent on the adopted axiological framework. This is fundamental to the reading and interpretation of the writer’s work. The world of dictatorship with artificially invented ideals emerges as an opposition to freedom of thought and action. Using the phenomenon of dissidence, Ulitskaya shows an opposition and unwillingness to obey dictatorship and to be a puppet in the hands of the state system. The writer focuses her attention not so much on the historical epoch as on the human personality and its attitude to what is happening. The problem of dissent, unwillingness to be a part of the mass, resistance to the state system persistently and convincingly reverberates throughout the novel. Reluctant to succumb to the deadness of official morality, the main characters attempt to create their own axiological alternative free from the state’s influence.
Go to article

Bibliography


Chrząszcz M., Rzecz i przestrzeń domu w powieści Ludmiły Ulickiej Zielony namiot, [w:] Topos domu w literaturach wschodniosłowiańskich, red. Dziedzic J., Alsztyniuk A., Sakowicz A., Białystok 2017.

Edith C., Russia on the Edge: Imagined Geographies and Post-Soviet Identity, Cornell University Press 2011.

Danielʹ A., Dissidentstvo: kul'tura uskol'zayushchaya ot opredeleniy? [v:] Semidesyatyye kak predmet istorii russkoy kul'tury, red. Rogov K., Okhotin N., Moskva – Veneciya 1998.

Danilkin L., Tragikomicheskiy roman o dissidentakh, [v:] Afisha.ru, http://www.elkost.com/authors/ulitskaya/media/1325-a-tragicomical-novel-about-dissidents-imago-afisharu-31012011-in-russian.

Dostoyevskiy F., Besy, Moskva 2008.

Duda K., Narody kraju rad. Współistnienie i zatomizowanie kultur (twórczość Ludmiły Ulickiej), «Politea» 5(31/1).

Duda K., Szkice o prozie rosyjskiej XXI wieku (Ulicka, Szyszkin, Pielewin, Minajew, Siemczyn, Kuricyn, Starobiiniec…), Kraków 2017.

Edelʹshteyn M., Novyy roman Lyudmily Ulitskoy – odnovremenno uchebnik istorii i pamyatnik ushedshim druz'yam, «Ekspert» 2020, nr 12 (746), https://expert.ru/expert/2011/12/za-vsyu-sredu.

Elʹcheparova S., Intertekstual'nost' kak sposob vyrazheniya avtorskoy pozitsii v romane L. Ulitskoy «Zelenyy shater», https://pglu.ru/editions/un_reading/detail.php?SECTION_ID=3653&ELEMENT_ID=170728.

Grigorʹ S., Povestvovatel'nyye strategii v proze L.E. Ulickoy, Saratov 2012.

Ilʹin I., Religioznaya filosofiya, Moskva1994.

Khavanskaya A., Osobennosti poetiki imeni v romane L. Ulitskoy, «Zelenyy shater», «Kulʹturnaya zhiznʹ Yuga Rossii» 2013, № 2 (49).

Kornblatt J., Doubly Chosen: Jewish Identity, the Soviet Intelligentsia, and the Russian Orthodox Church, University of Wisconsin Press 2004.

Losskiy N., Tsennost' i bytiye. Bog i tsarstvo Bozhiye kak osnova tsennostey, Paris 1931.

Popova I., Maksimova O., «Ne v podvorotne zhivem, a v istorii…» Literaturotsentrichnost' izobrazheniya istoricheskih istoricheskikh sobytiy v romane L. Ulitskoy «Zelenyy shater», «Kontsept» 2014, nr 13.

Shabo T., Transgressiya v romane Lyudmily Ulitskoy «Lestnica Yakova», «Literatūra» 2019, № 61(2).

Skomp E., Sutcliffe B., Ludmila Ulitskaya and the Art of Tolerance, University of Wisconsin Pres 2015.

Skotnicka A., Biografia jako dialog w powieści Ludmiły Ulickiej «Daniel Sztajn, tłumacz», [w:] «Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Russologia. III», red. Chodurska H., Dziewanowska D., Skotnicka A., Kraków 2010.

Sutcliffe B., Liudmila Ulitskaia’s Literature of Tolerance, «The Russian Review» 68 (July 2009).

Sutcliffe B., Secular Victims, Religious Aggressors: Liudmila Ulitskaia’s Muslims, Radical Islam, and the Russian Intelligentsia, «The Russian Review» 74 (April 2015).

Tishchenko D., Roman L. Ulitskoy «Zelenyy shater»: problematika, poetika, «Dialog kulʹtur – dialog o mire i vo imya mira» 2014, nr 2.

Ulitskaya L., Moy lyubimyy arab. Sbornik, Moskva 2007.

Ulitskaya L., Veselyye pokhorony, Moskva 2006.

Ulitskaya L., Zelenyy shater, Moskva 2011.

Vasyukova M., Ironiya kak «germenevtika» v romane Lyudmily Ulitskoy «Zelenyy shater», «Literaturovedeniye» 2017, nr 8 (74).

Vasyukova M., Khudozhestvenno-aksiologicheskoye soderzhaniye motivnoy struktury romanov L.E. Ulitskoy 2010-kh godov, Tambov 2017.

Voronina T., Vologodskiy kray v romane Ulitskoy «Zelenyy shater», «Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo pedagogicheskogo universiteta» 2014, vypusk 9 (150).
Go to article

Authors and Affiliations

Zoja Kuca
1
ORCID: ORCID

  1. Łódź, Uniwersytet Łódzki
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The subject of the article is the impact that the experience of totalitarianism has on the identity of individuals and – because of the passing on of memory – on the next generations who have not been affected by political violence. As the subject of my analysis, I have chosen a novel by the Ukrainian writer Stepan Prociuk Інфекція (The Infection 2002). The issue of passing on distorted patterns of behaviour and identity to future generations was presented in this work through the metaphor of a disease that causes dysfunction of individuals and society as an entirety, and whose symptoms are visible on many levels of social and political life, as well as in the sphere of culture. The use of the disease metaphor is also characteristic of other Ukrainian authors who wrote in the first years of independence (Yuriy Izdryk, Yuriy Hudz’, Oksana Zabuzhko, Yuriy Andrukhovych).
Go to article

Bibliography


Bakuła B., Współczesne debaty narodowe w Europie Środkowo-Wschodniej, [w:] Historie, społeczeństwa, przestrzenie dialogu. Studia postzależnościowe w perspektywie porównawczej, red. H. Gosk i D. Kołodziejczyk, Kraków Wyd. Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych 2014.

Boruszkowska I., Płynna cielesność. Ciało męskiego podmiotu w prozie Jurija Izdryka, [w:] Wielkie tematy w literaturach słowiańskich, „Slavica Wratislaviensia” 2011, CLIII.

Flis L., Obraz postkomunizmu Europy Wschodniej i Bałkanów w pisarstwie Slavenki Drakulić, [w:] Białe maski/szare twarze. Ciało, pamięć, performatywność w perspektywie postzależnościowej, pod red. E. Graczyk, M. Graban-Pomirskiej, M. Horodeckiej, M. Żółkoś, Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych. Kraków: Wydawnictwo Universitas 2015.

Gabinet doktora Libenkrafta, rozmowa Urszuli Pieczek z Iwoną Boruszkowską, [w:] http://popmoderna.pl/gabinet-doktora-libenkrafta/.

Gudzʹ Yu., Ne-My. Knyha vydinʹ i shcheznenʹ, „Kurʺyer Kryvbasu” 1998, № 102, c. 20-56; „Kurʺyer Kryvbasu” 1998, № 103, c. 8-54; „Kurʺyer Kryvbasu” 1999, № 119-121, c. 363-371.

Horniatko-Szumiłowicz A., Antynomia, apoteoza, adaptacja. O wzajemnych relacjach miasto – wieś w literaturze ukraińskiej, „Studia Ucrainica Varsoviensia” 2015, t. 3.

Hundorova T., Heneratsiynyy vyklyk i postkolonializm na skhodi Yevropy. Vstupni zauvazhennya, [v:] Postkolonializm, heneratsiyi, kulʹtura, red. T. Hundorova, A. Matusiak, Kyyiv 2014.

Hundorova T., Pislyachornobylʹsʹka biblioteka. Ukrayinsʹkyy literaturnyy postmodern, Kyyiv 2005.

Hundorova T., Postkolonialʹnyy roman heneratsiyi travmy, [v:] Postkolonializm, heneratsiyi kulʹtura, red. T. Hundorova, A. Matusiak, Kyyiv 2014. Irwaneć O., Choroba Libenkrafta, przeł. N. Bryżko, N. Zapór, Wrocław: Wydawnictwo Biuro Literackie 2013.

Jakubowska-Krawczyk K., Lwów wieku XX-XXI. Dorastanie i konflikt pokoleń w dobie przemian społecznych i rewolucji (na podstawie „Domu z witrażem” Żanny Słoniowskiej), „Teka Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych” 2018, t. XIII.

Jakubowska-Krawczyk K., Obraz miasta Środkowoeuropejskiego w twórczości Jurija Andruchowycza, [w:] Fiatal Szlavisták Budapesti Nemzetközi Konferenciája IV. Eötvös Loránd University Bölcsészettudományi Kar Faculty of Humanities Szláv és Balti Filológiai Intézet Institute of Slavonic and Baltic Philology Budapest, Főszerkeszt A. Urkom, Budapeszt 2016.

Kharchuk R., Suchasna ukrayinsʹka proza. Postmodernyy period, Kyyiv 2008.

Matusiak A., Świetlicki M., Kategoria pokolenia we współczesnych badaniach społeczno-kulturowych, [w:] Posttotalitarny syndrom pokoleniowy w literaturach słowiańskich Europy Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej końca XX-początku XXI wieku w świetle studiów postkolonialnych, pod red. A. Matusiak, Poznań – Wrocław: Wyd. Bonami 2016.

Matusiak A., Pokolenie jako miejsce pamięci w prozie Serhija Żadana, [w:] Posttotalitarny syndrom pokoleniowy w literaturach słowiańskich Europy Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej końca XX-początku XXI wieku w świetle studiów postkolonialnych, pod red. A. Matusiak, Poznań – Wrocław: Wyd. Bonami 2016.

Matusiak A., Wyjść z milczenia. Dekolonialne zmagania kultury i literatury ukraińskiej XXI wieku z traumą posttotalitarną, Wrocław: Wyd. KEW 2020.

Olechowska P., Stredná a vychodná Európa v súčasnej ukrajinskej próze, [v:] Ukrajinské identity, pod red. L. Matejko, Bratyslava: Univerzita Komenského 2015.

Paprocki M., Choroba jako obcy w metaforze ciała politycznego. Rozwój strategii kooptacji i adaptacji „chorego” elementu społecznego – analiza na podstawie tekstów kultury anglosaskiej XVII i XXI wieku, [w:] https://www.academia.edu/5084154.

Petrashchuk M., Nayvidomishyy roman Stepana Protsyuka perevydano, [v:] https://vsiknygy.net.ua/shcho_pochytaty/47100/.

Polishchuk Ya., Pamʺyatʹ i postpamʺyatʹ (na materiali romanu Liny Kostenko «Zapysky ukrayinsʹko samashedshoho», [v:] Postkolonializm, heneratsiyi, kulʹtura, red. T. Hundorova, A. Matusiak, Kyyiv 2014.

Protsyuk S., Infektsiya, Lʹviv 2002.

Protsyuk S., Tam, de poplutani kolʹory, „Kurʺyer Kryvbasu” 2000, № 125/12.

Riabczuk M., Ukraina. Syndrom postkolonialny, Wrocław – Wojnowice: Wyd. KEW 2016.

Shevchuk V., Mor, Lʹviv 2004.

Świetlicki M., Problemy ukraińskiego maskulinizmu. Choroba alkoholowa w „Moscoviadzie” Jurija Andruchowycza, [w:] Choroba-ciało-dusza w literaturze i kulturze, pod red. J. Tymienieckiej-Suchanek, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2017.

Wierzejska J., Hermeneutyka przestrzeni postsowieckiej. Próba zarysu perevydano, [w:] Historie, społeczeństwa, przestrzenie dialogu. Studia postzależnościowe w perspektywie porównawczej, pod red. H. Gosk, D. Kołodziejczyk, Kraków: Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych, Wyd. Universitas 2014.

Yankova M., Metafora tilesnosti v romanakh „Ne myta Isykhiya” Yu. Hudzya, „Suchasni literaturoznavchi studiyi. Literaturnyy dyskurs: transkulʹturni vymiry” 2015, t. 12.
Go to article

Authors and Affiliations

Marta Zambrzycka
1

  1. Warszawa, Uniwersytet Warszawski
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The influence of the Vernacular Orthography used in Old Russian birch bark letters on standard book writing in Old Rus’ is traditionally regarded as insignificant, being merely associated with single inclusions. According to our observations, in the 13th century, during the period of the most active use of graphics with a variation of letters о – ъ and е – ь in vernacular writing, this influence in individual handwritings may have been more significant. In the 13th century handwriting of the Gospel from the RGADA collection (manuscript collection, no. 816), the variation of the letters о – ъ and е – ь is represented by hundreds of examples. Their detailed analysis allows us to describe the influential features of Vernacular Orthography on the book spelling system in this period – the normalization mechanisms employed by book scribes to eliminate vernacular effects, along with the most favourable positions for the penetration of these effects into book spelling itself. The article shows that general data on the reflexes of Vernacular Orthography in the manuscript under consideration gloss over the noticeable contrast in the individual positions relevant from the spelling point of view. A more significant influence of the graphic effects е = ь, о = ъ on book spelling occurred in the presence of correlating forms within it, differing in a pair of letters (the flexion of the present tense -еть/-ете, forms of different genders like правъ / право, forms of participle and aorist like падъша / падоша). In some morphemes, the share of vernacular spelling positions in the manuscript may be one third or more than half of all the examples of a given morpheme.
Go to article

Bibliography


Barankova G.S., O nekotorykh grafiko-orfograficheskikh i yazykovykh osobennostyakh „Novgorodskoy kormchey” 1280 g., [v:] Slavyanskoye i balkanskoye yazykoznaniye. Paleoslavistika, Moskva 2017.

Goloskevich G.K., Evseviyevo evangeliye 1283 goda. Opyt istoriko-filologicheskogo issledovaniya, Sankt-Peterburg 1914.

Korotkova D.A., Molʹkov G.A., Grafiko-orfograficheskiye osobennosti drevnerusskogo sluzhebnika XIII veka (Sof. 519), “Acta Linguistica Petropolitana. Trudy Instituta lingvisticheskikh issledovaniy” 2017, t. 13, № 1.

Krysʹko V.B., [Rets.] M.G. Galʹchenko, Nadpisi na drevnerusskikh ikonakh XII-XIV vv.: Paleograficheskiy i grafiko-orfograficheskiy analiz, Moskva, 1997, “Slavyanovedeniye” 2000, № 2.

Rukopisnoye sobraniye RGADA, [v:] http://rgada.info/kueh/index2.php?str=188_1_816.

Schaeken J., Notes on the later Russian part of „’s Book”, “Russian Linguistics” 2000, vol. 24.

Sobolevskiy A.I., [Rets.] Issledovaniye o yazyke Sinodalʹnogo spiska 1-oy Novgorodskoy letopisi. Trud B.M. Lyapunova… [1900], [v:] A.I. Sobolevskiy, Trudy po istorii russkogo yazyka, t. 2. Moskva 2006.

Strakhov A.B., Filologicheskiye nablyudeniya nad berestyanymi gramotami: VI-IX, “Palaeoslavica” 1995, vol. III.

Zaliznyak A.A., Drevnerusskaya grafika so smesheniyem ъ–o i ь–e, [v:] A.A. Zaliznyak, «Russkoye imennoye slovoizmeneniye» s prilozheniyem izbrannykh rabot po sovremennomu russkomu yazyku i obshchemu yazykoznaniyu, Moskva 2002.

Zhivov V.M., Vostochnoslavyanskoye pravopisaniye XI-XIII veka, Moskva 2006.
Go to article

Authors and Affiliations

Георгий Мольков
1
ORCID: ORCID

  1. Москва, Институт русского языка им. В.В. Виноградова РАН
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article analyses phraseological and paremiological borrowings in the Russian language of the era of Peter the Great. The end of the 18th – the first half of the 19th centuries was a time of intensive political, economic and linguistic transformations in Russia. From the “window to Europe”, which was opened at that time, a powerful stream of innovations, primarily lexical ones, poured into Russian life and the Russian language. This borrowed vocabulary has been fundamentally studied by both domestic and foreign linguists, and has become an object of lexicographic description. The process of borrowing phraseological units and proverbs of the Petrine era has been studied much less than borrowed vocabulary. The reason for this is the different way of borrowing such linguistic units: if the borrowed vocabulary is easily recognized by a foreign language root words, then phraseological units and proverbs perceive European innovations mainly by the literal translation of components, i.e. tracing, which makes them “their own” in the composition of lexical components. The article analyses the phraseological units and proverbs that were mastered in the time of Peter the Great in the form of half calks and calks, characterizes the common and different features in the adaptation of these types of units to the Russian language, emphasizes the methodological difficulties in their identification as Europeanisms. Special attention is paid to phraseological and paremiological borrowings from the Dutch and German languages, something typical for the era of Peter the Great.
Go to article

Bibliography


Berkov V.P., Mokiyenko V.M., Shulezhkova S.G., Bolʹshoy slovarʹ krylatykh slov russkogo yazyka, Moskva 2000.

Bierich A., Russische Phraseologie des 18. Jahrhunderts. Entstehung, Semantik, Entwicklung. (= Heidelberger Publikationen zur Slavistik. A. Linguistische Reihe. Band 16. Hsg.: Baldur Panzer), Frankfurt am Main – Berlin – Bern – Bruxelles – New York – Oxford – Wien 2005.

Birikh A.K., Mokiyenko V.M., Stepanova L.I., Slovarʹ russkoy frazeologii. Istoriko-etimologicheskiy spravochnik, red. prof. V.M. Mokiyenko, 4 e izd., stereotipn., Moskva 2007.

Birzhakova Ye.E., Voynova L.A., Kutina L.L., Ocherki po istoricheskoy leksikologii russkogo yazyka 18 veka, Leningrad 1972.

Dalʹ V.I., Tolkovyy slovarʹ zhivogo russkogo yazyka, 3-e izd., t. 1-4, Moskva 1955.

Flajšhans V., Česká přísloví. Sbírka přísloví, přípovídek a pořekadel lidu Českého v Cechách, na Moravě a v Slezsku, Díl I. Přísloví staročeská. Díl I (A-N), díl II (O-Ru)., Praha, 1911-1913. 2-é, rozšířené vydání. Předmluva V. Mokienko, komentáře V. Mokienko, L. Stěpanova, ed. Valerij Mokienko, Ludmila Stěpanova, Olomouc 2013.

Hüttl-Worth (Hüttl-Folter) G., Foreign Words in Russian. A Historical Scetch, 15501800. Mit einem Vorwort von D. Tschižewski. (University of California, Publications in Linguistics, 28), Berkley – Los Angeles 1963.

Hüttl-Worth (Hüttl-Folter) G., Die Bezeichnung des russischen Wortschatzes im 18. Jahrhundert, Wien 1956.

Kiparsky V., Die gemeinslavischen Lehnwöhrter aus dem Germanischen, Helsinki 1934.

Kiparsky V., Russische historische Grammatik. Bd. III. Entwicklung des Wortschatzes, Heidelberg: Carl Winter-Universitätsverlag 1975.

Knyazʹkova G.P., Russkoye prostorechiye vtoroy poloviny XVIII v., Leningad 1974.

Kolesov V.V., Russkaya rechʹ. Vchera. Segodnya. Zavtra, Sankt-Peterburg 1998.

Kruglov V.M., Russkiy yazyk v nachale XVIII veka: uzus petrovskikh perevodchikov, Sankt-Peterburg 2004.

Literaturnyy yazyk XVIII veka. Problemy stilistiki, otv. red. Yu.S. Sorokin, Leninrad 1982.

Małek E., «Sobraniye 4291 drevnikh rossiyskikh poslovits» i «Apofegmaty» Benyasha Budnogo. (Iz istorii russkoy paremiologii), Warszawa 2016.

Materialy i issledovaniya po leksike russkogo yazyka XVIII veka, otv. red. Yu.S. Sorokin, Moskva – Leninrad 1965.

Mikhelʹson M.I., Russkaya myslʹ i rechʹ. Svoyë i chuzhoye. Opyt russkoy frazeologii. Sbornik obraznykh slov i inoskazaniy, Sankt-Peterburg, t. 1, 1903; t. 2, 1905.

Mokiyenko V.M., Sidorenko K.P., Slovarʹ krylatykh vyrazheniy Pushkina, Sankt-Peterburg 1999.

Nikolayeva Ye.K., K probleme slavyanskogo yazykovogo vzaimodeystviya, [v:] Obraz světa v jazyce a frazeologii II. Picture of World in a Language and Phraseology, ed. Ladislav Janovec, Praga 2020.

Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, red. akad. Ju. Krzyżanowski, t. 1-4, Warszawa 1969-1978.

Otten F., 2002, Kompʹyuternyye materialy, prislannyye avtoru nastoyashchey statʹi prof. F. Ottenom v 2002.

Otten F., Untersuchungen zu den Fremd und Lehnwörtern bei Peter dem Großen. (= Slavistische Forschungen. Bd. 50), Köln – Wien 1985.

Otten F., Zu einigen russischen Phraseologismen des 17./18. Jahrhunderts (I+II), „Zeitschrift für Slawistik” 2001, № 3 (46), s. 281-307; № 4, s. 418-442.

Palevskaya M.F., Materialy dlya frazeologicheskogo slovarya russkogo yazyka XVIII veka, Kishinov 1980.

Palevskaya M.F., Osnovnyye modeli frazeologicheskikh yedinits so strukturoy slovosochetaniya v russkom yazyke XVIII v., Kishinov 1972.

Poslovitsy, pogovorki, zagadki v rukopisnykh sbornikakh XVIII-XX vekov, izdaniye podgotovili M.Ya. Melʹts, V.V. Mitrofanova, G.G. Shapovalova, Moskva – Leningrad 1961.

Radzik A., Ze studiów nad frazeologią historyczną języka rosyjskiego. Frazeologizmy w niemiecko-łacińsko-rosyjskim Leksykonie peterburskim z 1731 roku, Kraków 2000.

Shanskiy N.M., Zimin V.I., Filippov A.V., Opyt etimologicheskogo slovarya russkoy frazeologii, Moskva 1987.

Shanskiy N.M., Zimin V.I., Filippov A.V., Kratkiy etimologicheskiy slovarʹ russkoy frazeologii: (Dopolneniye), „Russkiy yazyk v shkole” 1981, № 4, s. 61-72.

Slovarʹ russkogo yazyka XVIII v. Vyp. 1-23, Leningrad (Sankt-Peterburg) 1984-2019, (izdaniye prodolzhayetsya).

Snegirev I.M., Russkiye narodnyye poslovitsy i pritchi, izdannyye I.M. Snegirevym s predisloviyem i dopolneniyami, Moskva 1848.

Veysman E., Nemetsko-latinskiy i russkiy leksikon kupno s pervymi nachalami russkogo yazyka k obshchey polʹze pri Imperatorskoy Akademii nauk pechatiyu izdan, Sankt-Peterburg 1731.

Vinogradov V.V., Iz istorii russkikh slov i vyrazheniy, „Voprosy stilistiki”, Moskva 1966.

Vinogradov V.V., Ocherki po istorii russkogo literaturnogo yazyka XVII-XIX vv., Moskva 1934.
Go to article

Authors and Affiliations

Валерий Мокиенко
1
ORCID: ORCID

  1. Санкт‑Петербург, Санкт‑Петербургский государственный университет
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The well-known Russian door-riddle is the base for an arising of the sense of modelling meaning which is a part of this riddle. The components of these riddles are to describe the ethnocultural senses based upon five foundations. These foundations are reflected in: a) numbers and their mutual relations (from 8 to 1 while guessing), b) the door geometry which is reflected in the riddle, c) the static and dynamic positions at the door ( стоять/stay, лежать/lay, ходить/walk, водить/move etc.), d) the predicates that refer to the door and that are manifested by the door, e) the directions of the movement mapped out by the door and being the result of the predicates. The analysis based on these parameters helps the author to draw conclusions on the conceptological and linguistic-cultural marking of traditional folk texts (the riddle refers to them) and the images bound to these texts. These conclusions also refer to the belle-lettres. These images being parts of these texts are transferred via constant/loose word relations of an evaluative character retained in views and via the contextual background.
Go to article

Bibliography


Apresyan V.Yu., Rakhilina, E.V., Dve storony fasadnosti: dveri i okna, «Trudy Instituta russkogo yazyka im. V.V. Vinogradova» 2020, № 24.

Bayburin A.K., Ritual: svoye i chuzhoye, [v:] Folʹklor i etnografiya (Problemy rekonstruktsii faktov traditsionnoy kulʹtury), Leningrad: Nauka 1990.

Chernykh P.Ya., Istoriko-etimologicheskiy slovarʹ sovremennogo russkogo yazyka. V dvukh tomakh, 3-e izd., stereotipnoye, Moskva: Russkiy yazyk 1999.

Gura A.V., Brak i svadʹba v slavyanskoy narodnoy kulʹture. Semantika i simvolika, Moskva: Indrik 2011.

Dalʹ V.I., Tolkovyy slovarʹ zhivogo velikorusskogo yazyka. V chetyrekh tomakh, Vosproizvedeno s izd. 1955 g., nabrannoye i napechatannoye so vtorogo izdaniya (1880-1882 gg.), Moskva: Russkiy yazyk 2000.

Dëmin R.N., Zagadka kak odna iz form initsiatsii v filosofskoye znaniye, «Peterburgskaya shkola» 1998, № 1.

Entsiklopediya suyeveriy, Moskva: Lokid, Mif 1996.

Etimologicheskiy slovarʹ slavyanskikh yazykov. Praslavyanskiy leksicheskiy fond. Pod red. O.N. Trubacheva. Vyp. 5 (dělo – d’rž’l’), Moskva: Nauka 1978.

Etnolingvisticheskiy slovarʹ, v 5 t. Pod obshch. red. N.I. Tolstogo, Moskva: Mezhdunarodnyye otnosheniya 1999, t. 2: D (Davatʹ) – K (Kroshki).

Fasmer M., Etimologicheskiy slovarʹ russkogo yazyka. V chetyrekh tomakh. Perevod s nem. i dopolneniya O.N. Trubacheva. Izd. vtoroye, stereotipnoye, Moskva: Progress 1986-1987.

Levkiyevskaya E.E., Slavyanskiy obereg. Semantika i struktura, Moskva: Indrik 2002.

Orlova O.S., Zagadka kak obʺyekt lingvisticheskogo izucheniya, [v:] Slovo.ru: Baltiyskiy aktsent, 2017, t. 8, № 3.

Poslovitsy russkogo naroda. Sbornik V. Dalya v dvukh tomakh, Moskva: Khudozhestvennaya literatura 1984.

Preobrazhenskiy A.G., Etimologicheskiy slovarʹ russkogo yazyka. V dvukh tomakh, Moskva: Gosudarstvennoye izdatelʹstvo inostrannykh i natsionalʹnykh slovarey 1958 (reprodutsirovano s vypuskov 1910-1914, 1949).

Samokhvalov V.P., Dverʹ, [v:] Ego zhe, Psikhoanaliticheskiy slovarʹ i rabota s simvolami snovideniy i fantaziy, Simferopolʹ: SONAT 1999.

Shchedrin N. (M.E. Saltykov), Sobraniye sochineniy, t. 6, Moskva: Pravda 1951.

Sedakova I.A., Tolstaya, S.M., Zagadka v slavyanskom folʹklore, [v:] Slavyanskiye drevnosti: Etnolingvisticheskiy slovarʹ, v 5 t., pod obshch. red. N.I. Tolstogo, Moskva: Mezhdunarodnyye otnosheniya, 1999, t. 2: D (Davatʹ) – K (Kroshki).

Sedakova O.A., Poetika obryada. Pogrebalʹnaya obryadnostʹ vostochnykh i yuzhnykh slavyan, Moskva: Indrik 2004.

Sibirtseva V.G., Yazykovaya kartina mira v russkoy zagadke. Dissertatsiya na soiskaniye stepeni kandidata filolologicheskikh nauk, Nizhniy Novgorod 2003.

Tsivʹyan T.V., Dom v folʹklornoy modeli mira (Na materiale balkanskikh zagadok), [v:] Semiotika kulʹtury. Trudy po znakovym sistemam, X, Tartu: Izdatelstvo Tartuskogo gosudarstvennоgo universiteta 1978.

Vinogradova L.N., Dverʹ, [v:] Slavyanskaya mifologiya. Entsiklopedicheskiy slovarʹ, Moskva: Mezhdunarodnyye otnosheniya 2002.

Vinogradova L.N., Granitsa kak osobaya prostranstvennaya kategoriya, [v:] Eë zhe, Mifologicheskiy aspekt slavyanskoy folʹklornoy traditsii, Moskva: Indrik 2016.

Volotskaya M.S., Golovacheva, A.V., Yazykovaya kartina mira i kartina mira v tekstakh zagadok, [v:] Malyye formy folʹklora. Sbornik statey pamyati G.L. Permyakova. Sost. T.N. Sveshnikova, Moskva: Vostochnaya literatura RAN 1995.

Zagadki pro dverʹ, [v:] http://zagadki-s-otvetami.ru/359-zagadki-pro-dver.html.

Zagadki russkogo naroda. Sbornik zagadok, voprosov, pritch i zadach. Sost. D. Sadovnikov, Moskva: Sovremennyy pisatelʹ 1995 (po izd. 1876 g.).
Go to article

Authors and Affiliations

Piotr Czerwiński
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Śląski w Katowicach
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The paper focuses on the semantic derivation models of irrational vocabulary – a semantic class of words that denote the situation of experience that is not based on logical reasons or rational thinking. The study elaborates on the semantic derivation strategies of irrational verbs, adjectives and nouns in the Ukrainian, English and German languages. The modelling of semantic derivation strategies provided in the paper proceeds from the assumption that the development of an irrational vocabulary paradigm is realised based on a prototypical situation model – a construct that characterizes not only the nature of the source and target meanings but also the ways those meanings are connected. We posit two constituents to underlie the prototypical model of irrational situation – the features of irrational situation participants and those of irrational situation itself. Both characteristics determine the nature of semantics shift strategies, among those are argument, componential, implicative and metaphorical ones. The argument strategy provides for promoting and demoting arguments within the same actantial structure set by a predicate. The componential strategy deals with the semantic transformations, resulting in a new concept of situation (whereas a target meaning borrows some components from a source one). The implicative strategy occurs based on a contiguous connection of different situations or different fragments of the same situation. The metaphoric strategy provides for the similarities revealed between the situations. The study concludes that irrational vocabulary in Ukrainian, English and German applies more to the componential, implicative and metaphorical strategies which provide for the priority of the inter-concept relations in these languages.
Go to article

Bibliography


Anderson S., Pratyahara: The Art of Sense Withdrawal, [in:] https://yogainternational.com/article/view/pratyahara.

Basyrov Sh., Metaforychni modeli u sferi diyesliv rozuminnya hermansʹkykh i slovʺyansʹkykh mov, «Odesʹkyy linhvistychnyy visnyk» 2003, № 2.

Beavers J., The structure of lexical meaning: why semantics really matters, “Language” 2010, № 86 (4).

Brook K., 1980 Disco – disco’s last big year on the American charts, [in:] http://www.discosavvy.com/disco80.html.

Das grosse Wörterbuch der deutschen Sprache Duden, [in:] https://www.duden.de/.

Delves-Yates C., Essentials of Nursing Practice, [in:] https://books.google.com.ua.

Demenchuk O., Modeli semantychnoyi deryvatsiyi irratsionalʹnoyi leksyky, «Naukovyy chasopys natsionalʹnoho pedahohichnoho universytetu imeni M.P. Drahomanova. Seriya 9. Suchasni tendentsiyi rozvytku movy (filolohichni nauky): [zb. nauk. pr.]».

Demenchuk O., Modeli semantychnoyi deryvatsiyi leksyky «mentalʹnoho zanurennya» (na materiali ukrayinsʹkoyi, polʹsʹkoyi ta anhliysʹkoyi mov), «Visnyk Kyyivsʹkoho natsionalʹnoho linhvistychnoho universytetu. Ser. Filolohiya» 2015, № 1.

Didahuo T., Greatest Sage of the Universe, vol. 4, Funstory 2014.

Digitales Wörterbucher der Deutschen Sprache, [in:] https://www.dwds.de/.

Dostojewski F., Der Idiot, [in:] https://books.google.com.ua/books?id.

Drobakha L., Zistavnyy analiz semantyky kolorystychnykh prykmetnykiv ukrayinsʹkoyi, rosiysʹkoyi, nimetsʹkoyi, anhliysʹkoyi ta frantsuzʹkoyi mov, «Naukovi zapysky Vinnytsʹkoho derzhavnoho pedahohichnoho universytetu imeni M. Kotsyubynsʹkoho. Ser. Filolohiya (movoznavstvo)» 2008, № 75 (4).

Dwight J., O Holy Night, [in:] https://www.41051.com/xmaslyrics/oholynite.html.

Ernst C., Weiss und Schwarz: Lustspiel in fünf Achten, [in:] https://books.google.com.ua/books?id.

Iomdin B., Leksika irratsionalʹnogo ponimaniya: avtoreferat dissertatsii na soiskaniye uchenoy stepeni kandidata filologicheskikh nauk: 10.02.01, 10.02.19, Moskva 2002.

Ivashchuk M., Yaki bozhevilʹni vchynky robyly zarady kokhanykh?, [v:] https://gazeta.ua/articles/events-journal/aki-bozhevilni-vchinki-robili-zaradi-kohanih/735333.

Korpus ukrainsʹkoi movi, [v:] http://www.mova.info/corpus.aspx.

Kustova G., Tipy proizvodnykh znacheniy i mekhanizmy yazykovogo rasshireniya, Moskva 2004.

Kyslyuk L., Paralelizm leksychnoyi ta syntaksychnoyi deryvatsiyi v terminolohiyi, «Terminolohichnyy visnyk» 2013, № 2 (1).

Lewis M., Liar’s Poker, [in:] https://books.google.com.ua/books?id.

Mackay D., Lexical insertion, inflection, and derivation: Creative process in word production, „Journal of Psycholinguistic Research” 1979, № 5.

Mishuchtinskaya E., Semanticheskaya derivatsiya kak odin iz osnovopolagayushchikh sposobov sozdaniya evfemizmov, «Filologicheskiye nauki. Voprosy teorii i praktiki» 2016, № 7 (61).

Morcheeba, Blindfold, [in:] https://www.azlyrics.com/lyrics/morcheeba/blindfold.html.

Olʹkhovskaya A., Polysemyya kak problema obshchey y slovarnoy leksykolohyy, [v:] https://ozlib.com/818560/literatura/polisemiya_kak_problema_obschey_i_slovarnoy_leksikologii.

Oxford English Dictionary. Second Edition on CD-ROM.

Parkhomenko T., K voprosu o semanticheskoy derivatsii, «Vestnik Kemerovskogo gosudarstvennogo universiteta» 2012, № 4 (54).

Robert-Tornow W., Fühlt meine Seele das ersehnte Licht, [in:] http://www.lieder.net/get_text.html?TextId=19181.

Shtompelʹ H., Kontrastyvnyy analiz leksyko-semantychnoyi hrupy diyesliv «znannya» na rivni frazeolohichnoyi odynytsi v ukrayinsʹkiy, rosiysʹkiy, nimetsʹkiy ta anhliysʹkiy movakh, «Naukovi zapysky: zb. nauk. pr.» 2009, № 9.

Slovnik ukrainsʹkoi movi: v 11 t., Kiiv 1970-1980.

Steiner R., Meditationen für die Tage der Woche, [in:] http://fvnrs.net/index.php?option=com_content&view=article&id=2512:meditationen-fuer-die-tage-der-woche.

Tadzhibova R., Semanticheskaya derivatsiya v russkom i angliyskom yazykakh: sopostavitelʹnyy aspekt, «Vestnik Leningradskogo gosudarstvennogo universiteta im. A.S. Pushkina» 2015, № 1.

The British National Corpus, [in:] https://www.english-corpora.org/bnc/.

The Free Dictionary by Farlex, [in:] https://idioms.thefreedictionary.com.

Traugott E., Regularity in semantic change, Сambridge 2001.

Ufimceva A., Tipy slovesnyh znakov, Moskva 2004.

Vykhor M., Naukovetsʹ, poet, natsionalist, [v:] https://narodna.pravda.com.ua/history/4884d53a34b02/.

Wörterbuchnetz, [in:] http://www.woerterbuchnetz.de/ (22.03.2020).

Yelʹyashkevych O., Miy nonkonformizm, [v:] http://m.day.kyiv.ua/uk/blog/politika/miy-nonkonformizm.

Zeland B., Syhnaly dushi, [v:] https://samorozvytok.info/content/sygnaly-dushi.
Go to article

Authors and Affiliations

Анастасія Кінащук
1
ORCID: ORCID

  1. Рівненський державний гуманітарний університет
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The paper, which is a textlinguistic-codicological analysis, presents an attempt to show the specific features of the Russian administrative language in the registrations in the parish register from Busko-Zdrój of the 19th century. The aim of the exploration is to answer the question whether the examined annotations can be regarded as a pattern of the registration in a parish register and so as a text type. The author focuses on the structure and characteristics of the different registrations. The background for such defined research area is the outlining of structure and function of the parish registers and their notes.
Go to article

Bibliography


Adamzik K., Sprache. Wege zum Verstehen, Tübingen – Basel 2001.

Antonova I.A., Antonov D.N., Metricheskye knigi Rossii XVII-nach. XX v., „Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego” 2010, nr 2.

Assmann J., Kollektives Gedächtnis und kulturelle Identität, „Kultur und Gedächtnis” 1988, [in:] https://archiv.ub.uniheidelberg.de/propylaeumdok/1895/1/Assmann_Kollektives_Gedaechtnis_1988.pdf.

Beaugrande R.A. de, Dressler W.U., Eine Einführung in die Textlinguistik, Tübingen 1981.

Becker-Mrotzek M., Die Sprache der Verwaltung als Institutionensprache, [in:] Fachsprachen. Ein internationales Handbuch zur Fachsprachenforschung und Terminologiewissenschaft, Bd. 2, red. L. Hoffmann, H. Kalverkämper, H.E. Wiegand, Berlin 1999.

Beneš E., Die funktionale Satzperspektive. Thema – Rhema – Gliederung im Deutschen, „Deutsch als Fremdsprache” 1967, nr 1.

Beneš E., Thema – Rhema – Gliederung und Textlinguistik, [in:] Studien zur Texttheorie und zur deutschen Grammatik. Festgabe für Hans Glinz, red. H. Sitta, K. Brinker, Düsseldorf 1973.

Berdychowska Z., Die funktionale Satzperspektive und Textablauf in deutschen medizinischen Zeitschriftenaufsätzen, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Językoznawcze” 1993, nr 113.

Berdychowska Z., Gemeinsames und differentes. Häufigkeit und Exklusivität in den Fachsprachen. Studien zum polnisch-deutschen Sprachvergleich 3., „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Językoznawcze” 1989, nr 94.

Berdychowska Z., Sprachliche und kulturelle Aspekte der (internationalen) Produktvermarktung in einem Reformland, [in:] Sprache und Kultur in der interkulturellen Marketingkommunikation, red. T. Bungarten, Tostedt 1994.

Bilut Z., Der literarische Text in funktional-kommunikativer Sicht, [in:] Aktuelle Fragen der funktionalen Sprachbetrachtung. Wissenschaftliche Konferenz 3. und 4. Oktober 1989, Protokollband, Leipzig 1990.

Bilut Z., Zu ausgewählten Fragen der linguistischen Textbeschreibung (dargestellt am Beispiel literarischer Texte), [in:] Sprache Kommunikation-Informatik. Akten des 26. Linguistischen Kolloquiums Poznań 1991, Bd. 2, red. J. Darski, Z. Vetulani, Tübingen 1993.

Bilut Z., Zur Textkomposition in der deutschsprachigen Kurzprosa bei Brecht, Kafka, Kunert und Polgar, [in:] Germanistische Dissertationen in Kurzfassung. Jahrbuch für Internationale Germanistik. Seria B, Bd. 12, Frankfurt am Main 1993.

Bilut-Homplewicz Z., Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech – próba bilansu, [w:] Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, red. Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała, Wrocław 2009.

Błachut E., Textanalyse oder Textinterpretation? Überlegungen aus textlinguistischer Sicht, „Studia Germanica Posnaniensia” 2018, nr 39.

Bralska M., Czachur W., Historische Textsortenlinguistik. Einige Ueberlegungen zu ihren Zielen und Methoden, [in:] Wort und Text. Bestandsaufnahme und Perspektiven, red. W. Czachur, M. Czyżewska, A. Frączek, Warszawa 2009.

Brinker K., Linguistische Textanalyse. Eine Einführung in Grundbegriffe und Methoden, Berlin 2010.

Bußmann H., Lexikon der Sprachwissenschaft, Stuttgart 1990.

Chernyavskaya V.Ye., Lingvistika teksta. Lingvistika diskursa, Moskva 2018.

Czachur W., Die Analyse der Vereinssatzungen des 19. Jahrhunderts vor dem Hintergrund der pragmatisch und kognitiv orientierten Sprachgeschichte, [in:] Vom Wort zum Text. Studien zur deutschen Sprache und Kultur. Festschrift für Józef zum 65. Wiktorowicz Geburtstag, red. W. Czachur, M. Czyżewska, Warszawa 2008.

Czachur W., Miejsce lingwistyki tekstu w kanonie przedmiotów uniwersyteckich w kształceniu filologicznym w Polsce i w Niemczech. Lingwistyka tekstu w polskich i niemieckich podręcznikach, [w:] Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, red. Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała, Wrocław 2009.

Czachur W., Textmuster im Wandel. Ein Beitrag zur textlinguistischen Erforschung der Vereinssatzungen im 19. Jahrhundert, Wrocław – Dresden 2007.

Czachur W., Zimmer A., Das Testament als eine Textsorte. Eine linguistische Analyse des Testaments des galizischen Adligen Herman de Brunicki aus dem Jahre 1835, „Studia Germanica Posnaniensia” 2018, nr 39.

Dacewicz L., Stabilność konwencji w tekstach ksiąg metrykalnych w zaborze rosyjskim, [w:] Konwencja i kreacja w tekstach kultury, red. M. Karwatowska, R. Litwiński, A. Siwiec, Lublin 2016.

Dacewicz L., Struktura i treść notacji metrykalnych kościoła rzymsko-katolickiego w okresie zaboru rosyjskiego w diecezji wileńskiej, „Studia Wschodniosłowiańskie” 2016, nr 16.

Daneš F., Typy tematických poslopnosti v textu (na materiale českého textu odborného), „Slovo a Slovestnost” 1968, nr 29.

Daneš F., Zur linguistischen Analyse der Textstruktur, „Folia Linguistica” 1970, nr 4.

Dimitrova S., Karshakova R., Bulgarian Text Linguistics – Present State and Prospects, [in:] Text – Fachwort – Übersetzen. Beiträge eines Kolloquiums in Sofia/Bulgarien, red. P. Godglück, Frankfurt/Main 1992.

Duszyński-Karabasz H., Sposoby identyfikacji osób w księgach parafialnych parafii prawosławnych na Kujawach wschodnich i ziemi dobrzyńskiej na przełomie XIX i XX wieku, „Acta Polono-Ruthenica” 2017, t. XXII/3.

Feret M.Z., Wiedza o języku w pytaniach i odpowiedziach, Kielce 2019.

Filippov K.A., Lingvistika teksta. Kurs lekciy, Sankt-Peterburg 2003.

Franz E.G., Einführung in die Archivkunde, Darmstadt 1993.

Galʹperin I.R., Tekst kak obʹekt lingvisticheskogo issledovaniia, Moskva 2017.

Göpferich S., Textsorten in Naturwissenschaften und Technik. Pragmatische Typologie, Kontrastierung, Translation, Tübingen 1995.

Grabias S., Język w zachowaniach społecznych. Podstawy socjolingwistyki i logopedii, Lublin 2019.

Grucza S., Badania z zakresu tekstu specjalistycznego w Polsce, [w:] Języki specjalistyczne 3. Lingwistyczna identyfikacja tekstów specjalistycznych, red. B. Kielar, S. Grucza, Warszawa 2003.

Grucza S., Lingwistyka tekstu – jej przedmiot i cele cząstkowe badań, [w:] Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, red. Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała, Wrocław 2009.

Grucza S., Od lingwistyki tekstu do lingwistyki tekstu specjalistycznego, Warszawa 2013, [w:] https://portal.uw.edu.pl/documents/7732735/0/SN+2.+Sambor+Grucza+Od+lingwistyki+tekstu+do+lingwistyki+tekstu+specjalistycznego.pdf.

Grucza S., Zu den Forschungsgegenständen und den Forschungszielen der Fachtextlinguistik, [in:] Texte – Gegenstände germanistischer Forschung und Lehre. Materialien der Jahrestagung des Verbandes Polnischer Germanisten, 12.-14. Mai 2006, Toruń, red. F. Grucza, H.-J. Schwenk, M. Olpińska, Warszawa 2006.

Hartmann J., Allgemeine Entwicklung des Amtsbuchwesens, [in:] Die archivalischen Quellen. Mit einer Einführung in die Historischen Hilfswissenschaften, red. F. Beck, E. Henning, Köln – Weimar – Wien 2004.

Hartung W., Kommunikationsorientierte und handlungstheoretisch ausgerichtete Ansätze, [in:] Text und Gesprächslinguistik, red. K. Brinker, G. Antos, W. Heinemann, S.F. Sager, Bd. 1, Berlin – New York 2000.

Heinemann W., Textpragmatische und kommunikative Ansätze, [in:] Textlinguistik. 15 Einführungen, red. N. Janich, Tübingen 2008.

Hoffmann L., Rechtsdiskurse, Tübingen 1989.

Hrynicki W.M., Organizacja rejestracji stanu cywilnego w Polsce w ujęciu historycznym, „Ius Novum” 2016, 4, [w:] https://iusnovum.lazarski.pl/fileadmin/user_upload/oficyna/Ius_Novum_4-16_24-W.Hrynicki.pdf.

Iluk J., Personenbezeichnungen in juristischen Texten. Überlegungen zu ihrer Übersetzbarkeit und Lehrbarkeit, „Fremdsprachen und Hochschule” 1992, nr 34.

Iluk J., Problemy tłumaczenia nazw medycznych na przykładzie języka polskiego i niemieckiego, „Glottodidactica” 1998, nr 26.

Kaleta-Wojtasik S., Mittelalterliches Testament als Textsorte. Versuch einer Untersuchung anhand deutschsprachiger Testamente der Krakauer Bürger aus dem XV. Jh., [in:] Textallianzen am Schnittpunkt der germanistischen Disziplinen, red. A. Schwarz, L. Abplanalp-Luscher, Frankfurt/Main 2001.

Komleva Ye.V., K voprosu o parametrach tekstualʹnosti, „Vestnik OGU” 2011, № 17, [v:] https://cyberleninka.ru/article/n/k-voprosu-o-parametrah-tekstualnosti/viewer.

Kretzschmar R., Amtsbücher, [in:] Südwestdeutsche Archivalienkunde, 2018, [in:] https://www.leo-bw.de/themenmodul/sudwestdeutsche-archivalienkunde/archivaliengattungen/amtsbucher#x01.

Labocha J., Lingwistyka tekstu w Polsce, [w:] Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, red. Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała, Wrocław 2009.

Malinowska E., Wypowiedzi administracyjne – struktura i pragmatyka, Opole 2001.

Mathesius V., Zur Satzperspektive im modernen Englischen, „Archiv für das Studium der neueren Sprachen und Literaturen” 1929, nr 155.

Mazur J., Styl i tekst w aspekcie pragmatycznym (Z zagadnień teoretyczno metodologicznych), „Socjolingwistyka” 1990, nr 9.

Morciniec N., Wprowadzenie do językoznawstwa niemieckiego, Wrocław 2020.

Owsiński P.A., Paluch A., Zum sprachlichen Weltbild in ausgewählten Begriffen aus dem Bereich des Erbrechts in der deutschen und polnischen Sprache, „Colloquia Germanica Stetinensia” 2020, nr 29.

Owsiński P.A., Paluch A., Zur (In)Korrektheit der erbrechtlichen Terminologie in der polnischen und deutschen Rechtssprache anhand ausgewählter Beispiele. Eine kritische Studie, „Osteuropa Recht” 2020, nr 66.

Paluch A., Owsiński P.A., O (nie)poprawności terminologii prawa spadkowego w polskim i niemieckim języku prawnym na przykładzie wybranych pojęć. Studium krytyczne, „Głos Prawa. Przegląd Prawniczy Allerhanda” 2020, 3/1(5), poz. 4, [w:] https://glosprawa.pl/artykul-88/o-nie-poprawnosci-terminologii-prawa-spadkowego-w-polskim-i-niemieckim-jezyku-prawnym-na-przykladzie-wybranych-pojec-studium-krytyczne.

Pałuszyńska E., Analiza tekstu jako zdarzenia komunikacyjnego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców” 2010, nr 17.

Piętkowa R., Gatunki stylu urzędowego – wzorce i realizacja, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, tom 1, Mowy piękno wielorakie, red. D. Ostaszewska, Katowice 2004.

Pike K.L., Language in Relation to a Unified Theory of the Structure of Human Behaviour, The Hague 1971.

Richter G., Lagerbücher oder Urbarlehre, Hilfswissenschaftliche Grundzüge nach Württembergischen Quellen, Stuttgart 1979.

Rosengren I., Texttheorie, [in:] Lexikon der Germanistischen Linguistik, red. H.P. Althaus, H. Henne, H.E. Wiegand, Tübingen 1980.

Rzeszutko-Iwan M., Pojęcie tekstu w badaniach tekstologicznych, [w:] Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, red. Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała, Wrocław 2009.

Schwarz-Friesel M., Consten M., Einführung in die Textlinguistik, Darmstadt 2014.

Simmler F., Textsorte „Diatessaron“ und seine Traditionen: Kontinuitäten und Neuansätze vom 9. bis 15. Jahrhundert, [in:] Textsorten deutscher Prosa vom 12./13. bis 18. Jahrhundert. Akten zum Internationalen Kongress in Berlin 20. bis 22. September 1999, red. F. Simmler, Bern – Berlin – Bruxelles – Frankfurt/M. – New York – Oxford – Wien 2002.

Słownik języka polskiego (PWN), [w:] https://sjp.pwn.pl.

Smykała M., Kontrastywna lingwistyka tekstu w Polsce i Niemczech, [w:] Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, red. Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała, Wrocław 2009.

Spáčilová L., Deutsche Testamente von Olmützer Bürgern: Entwicklung einer Textsorte in der Olmützer Stadtkanzlei in den Jahren 1416-1566, Wien 2000.

Sztandera G., Akta metrykalne parafii Korczew, „Biuletyn Szadkowski” 2015, nr 15, [w:] http://repozytorium.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/13447/11-225_235-Sztandera.pdf?sequence=1&isAllowed=y.

Topbaş P.N., Yilmaz O., Die Korrelation zwischen Textlinguistik und Lehrbüchern anhand einer textlinguistischen Analyse von „Lagune”, „Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi” 2019, 36 (2), [in:] https://dergipark.org.tr/en/pub/huefd/issue/39315/578830.

Turaeva Z.Ya., Lingvistika teksta. Tekst: Struktura i semantika, Moskva 1986.

Waligóra K., Zunftsatzung als Textsorte, [in:] Textsorten deutscher Prosa vom 12./13. bis 18. Jahrhundert. Akten zum Internationalen Kongress in Berlin 20. bis 22. September 1999, red. F. Simmler, Bern – Berlin – Bruxelles – Frankfurt/M. – New York – Oxford – Wien 2002.

Waluś J., Księgi metrykalne Pomorza Zachodniego, „Colloquia Theologica Ottoniana” 2010, nr 1. Weigt Z., Pragmatyczno językowe aspekty powszechnej informacji medycznej na przykładzie polskich i niemieckich ulotek do lekarstw, [w:] Regulacyjna funkcja tekstów, red. K. Michalewski, Łódź 2000.

Wiktorowicz J., Die Textsorte ‚Testament‘ in der Krakauer Kanzleisprache, [in:] Krakauer Kanzleisprache. Forschungsperspektiven und Analysemethoden, red. J. Wiktorowicz, Warszawa 2011.

Wiktorowicz J., Niemieckojęzyczne badania nad historycznymi gatunkami tekstu, [w:] Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, red. Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała, Wrocław 2009.

Wiktorowicz J., Zur Entstehung und zu den konstitutiven Merkmalen der Textsorte Gebet, [in:] Facetten der Sprachwissenschaft: Bausteine zur diachronen und synchronen Linguistik, red. J. Wiktorowicz, A. Just, P.A. Owsiński, Berlin 2019.

Wiktorowicz J., Zur Textsortenklassifikation in der deutschen Kanzleisprache in Krakau, [in:] Aufgaben einer künftigen Kanzleisprachenforschung, red. J.M. Meier, A. Ziegler, Wien 2003.

Wilkoń A., Spójność i struktura tekstu, Kraków 2002.

Wojtak M., Gatunki urzędowe na tle innych typów piśmiennictwa użytkowego – zarys problematyki, [w:] Język – prawo – społeczeństwo, red. E. Malinowska, Opole 2004.

Ziegler A., Städtische Kommunikationspraxis im Spätmittelalter. Historische Soziopragmatik und Historische Textlinguistik, Berlin 2003.

Żmudzki J., Zur Ontologie des Textes, [in:] Facetten der Sprachwissenschaft: Bausteine zur diachronen und synchronen Linguistik, red. J. Wiktorowicz, A. Just, P.A. Owsiński, Berlin 2019.
Go to article

Authors and Affiliations

Piotr A. Owsiński
1
ORCID: ORCID
Michał Mordań
2
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
  2. Uniwersytet w Białymstoku
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Lesya Ukrainka was well acquainted with Polish culture, spoke Polish, using Polonism in the spontaneous live speech of her epistolary. The writer forms Polonisms as barbarisms, using Latin graphics, actualizes Ukrainianized Polonisms in the Cyrillic graphics of the Ukrainian alphabet; she uses calques and half-calques. She distributes all types of borrowings: phraseological, semantic, lexical, semantic, phonetic, morpheme. There are representatives of all parts of speech among the borrowings: most of them are abstract and specific nouns, adjectives of different lexical and grammatical categories, verbs and adverbs, pronoun forms are rarely used, functional words are infrequently used. Polonisms perform a number of functions, among which (1) nominative – naming Polish realities, (2) expressing coherence through Polish discursive words and expressions, (3) using etiquette formulas to actualize phatic communication, (4) modeling epithets, paraphrases, enantheosemia and other artistic means for the purpose of ornamentalization of the text, (5) use of specific Polish and calqued phraseologies, precedent units, etc. for verbalization of emotions and expression, (6) representation of individual word formation for the purpose of attraction of the text. The writer reflected the natural process of functioning of Polonisms in the Ukrainian language.
Go to article

Bibliography


Bień J.S., Linde-Usiekniewicz J., Słownik języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego (pierwodruk 1958-1969), Przedruk elektroniczny 1997.

Bohdan S.K., „Do kohos liuboho, i dorohoho, i slavnoho…” (Semantyko-syntaksychnyi fenomen lystiv Lesi Ukrainky do Olhy Kobylianskoi), «Dyvoslovo» 1994, № 2.

Bohdan S.K., Epistoliarii Lesi Ukrainky v istorii ukrainskoi literaturnoi movy, [v:] Lesia Ukrainka i suchasnist: tezy dop. ta povidomlen mizhnar. nauk.-teoret. konferentsii, 23-25 lystop. 1993 r., Odesa 1993.

Bychko Z., Inshomovna frazemika v epistoliarii Lesi Ukrainky, «Dyvoslovo» 1999, № 2, s. 64 68.

Entsyklopediia zhyttia i tvorchosti Lesi Ukrainky. Lysty Lesi Ukrainky, [v:] http://www.l-ukrainka.name/uk/Corresp.html.

Khmeliuk M., Polska literatura v retseptsii Lesi Ukrainky, [v:] http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/17797/37-Hmeliuk.pdf?sequence=1.

Khobzei N., Simovych O., Yastremska T., Dydyk-Meush H., Leksykon lvivskyi: povazhno i na zhart, Lviv 2009.

Kosmeda T.A., Osipova T.F., Piddubna N.V., Stepan Rudanskyi: fenomen modeliuvannia «zhyvoho» movlennia ukraintsiv, Kharkiv – Poznanʹ 2015.

Kosmeda T., Komunikatyvna kompetentsiia Ivana Franka: mizhkulturni, interpersonalni, rytorychni vymiry, Lviv 2006.

Kosmeda T., Linhvokreatyvnist Lesi Ukrainky v yii ego-tekstakh (na materiali epistoliariiu poetesy (1870-1890) ta yii rozdumiv pro lysty v khudozhnikh tekstakh), „Roczniki Humanistyczne. Słowianoznawstwo” 2018, zeszyt 66/7, s. 89-107.

Kravtsiv B., Ukrainsko-polski literaturni vzaiemyny y suchasne radianske literaturoznavstvo, [v:] https://shron2.chtyvo.org.ua/Suchasnist/1963_N04_28.pdf?PHPSESSID=q5gs3tp9snqm283g9uecalt847.

Misiats N.K., Polonizmy v poetychnii ta epistoliarnii spadshchyni Lesi Ukrainky, [v:] http://eprints.zu.edu.ua/3706/1/%D0%9D.%D0%9A._%D0%9C%D1%96%D1%81%D1%8F% D1%86%D1%8C.pdf.

Nowy słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2002.

Ohiienko I., Ukrainska literaturna mova ХVІ st., Varshava 1930, t. 1, t. 2.

Romanchenko I.S., Mykhailo Drahomanov i Lesia Ukrainka v yikh lystuvanni, «Naukovi zapysky» 1948, t. 2, s. 172-189.

Romaniuk S., „Piesń lasu” yak vizytka Lesi Ukrainky u Polshchi, [v:] http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/40171/25-Romanjuk.pdf?sequence=1.

Romanova N.P., Vyvchennia ukrainska-polskykh movnykh kontaktiv u slovianskii filolohichnii nautsi, «Movoznavstvo» 1972, № 4, s. 41-50.

Sicińska K., Polszczyzna południowokresowa XVII i XVIII wieku, Łódź 2013.

Slovnyk ukrainskoi movy v 11 tomakh za red. I K. Bilodida, Kyiv 1970-1980.

Sobol V., Naukova ta perekladatska retseptsiia Lesi Ukrainky v Polshchi, [v:] http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/40170/24-Sobol.pdf?sequence=1.

Spohady pro Lesiu Ukrainku, Kyiv 1971.

Sviatovets V.F., Epistoliarna spadshchyna Lesi Ukrainky, Kyiv 1981.

Tkach L.O., Vplyv polskoi movy na ukrainsku literaturnu movu Bukovyny kintsia ХХ – pochatku ХХІ st. (zovnishni chynnyky), «Movoznavstvo» 2000, № 6.

Tomchuk L.V., Novi aspekty doslidzhennia epistoliariiu Lesi Ukrainky, «Filolohichni studii» 2005, № 3-4.

Ukrainka Lesia. Zametky o noveishei polskoi lyterature, [v:] Ukrainka Lesia. Zibrannia tvoriv u 12 tomakh: t. 8, Kyiv 1977.

Vintsenz A., Do problemy ukrainsko polskykh movnykh kontaktiv, «Movoznavstvo» 1991, № 5.

Yermolenko S., «…Tvoia poetesa bula Ukrainkoiu!» (chytaiuchy lysty Lesi Ukrainky), [v:] Narysy z ukrainskoi slovesnosti (stylistyka ta kultura movy), Kyiv 1999.

Zharkyi M., Lesia Ukrainka i Polshcha, [v:] https://www.l-ukrainka.name/uk/Studies/Polska.html.
Go to article

Authors and Affiliations

Тетяна Космеда
1
ORCID: ORCID
Olena Kowalewska
2
ORCID: ORCID

  1. Вінниця, Донецький національний університет імені Василя Стуса
  2. Poznań, Uniwersytet imienia Adama Mickiewicza

Instructions for authors

Rules for getting published in the Slavia Orientalis

I. The Slavia Orientalis quarterly accepts manuscripts that have not been published previously. Any form of plagiarism, self-plagiarism, ghostwriting and guest authorship will be treated as an act of research misconduct. Editorial Board will document all forms of ethical violations and scientific misconduct and shall notify appropriate institutions about them.

The manuscript sent to the Editorial Board should be accompanied by the following statement of originality:

“I declare that the article ………………… (Title) submitted for publication in the Slavia Orientalis quarterly has not been published or submitted for publication elsewhere.

Date ………………… Signature ………………………….”

II. Slavia Orientalis publishes articles in Russian, Belarusian, Ukrainian, Polish and English.

III. Please attach to the text Polish, English, Russian version of the title, English summary (up to 0,5 page), five English key words, a signed statement of originality, short information about the author, containing the following data: name and surname, title or academic degree, place of employment (including address) and position, correspondence address, e-mail, titles of the most important publications (books and articles), with an indication of the year and place of publication (5 items).

IV. In addition to the articles the Editorial Board also publishes:
a) Substantive, evaluative and polemical reviews (up to 5 typescript pages);
b) Information on books (up to 2 typescript pages);
c) Session or scientific conference reports (up to 3 typescript pages).

V. Technical requirements:
a) electronic text (in rtf and pdf format) should be sent to: slavia-orientalis@uj.edu.pl;
b) texts in English should begin with a brief (about a half page in length) summary either in Russian or Polish;
c) texts in Polish, Russian, Ukrainian, Belarusian should begin with a brief (about a half page in length) summary in English;
d) in Polish and English texts, please provide quotations and footnotes in Russian, Ukrainian, Belarusian in the original (not in transliteration);
e) titles of works appearing in the Polish text for the first time should be given in parentheses in the original version (not in transliteration);
f) typescript should have appropriate spacing and margin on the left side;
g) font style: Times New Roman (CE or CYR), font size: 12 points, spacing: 1.5;
h) a standard page contains 30 lines with approximately 60 characters per line (1,800 characters per page with spaces);
i) articles should not exceed the prescribed character limit (40,000 characters with spaces);
j) footnotes should be listed at the bottom of the page (numbered continuously) by “Insert footnote” option;
k) articles should be provided with a reference list. Bibliography, for all languages that use Cyryllic script, should be transliterated into the Latin script according to the BGN/PCGN system (US Board on Geographic Names / Permanent Committee on Geographical Names for British Official Use). Transliteration can be done online, e.g. in the Transliteration program https://www.translitteration.com by selecting the appropriate language option (Russian, Belarusian, Ukrainian).
l) When listing bibliography, please follow the samples presented below:

Book:
J. Kowalski, Historia literatury, Kraków 1990, s. 23.
Ibidem, s. 13.
J. Kowalski, Historia..., s. 56.


Book excerpt:
A. Nowak, Z dziejów piśmiennictwa, [w:] Historia cywilizacji, Warszawa 1987, s. 98.
Ibidem, s.13.
A. Nowak, Z dziejów..., s. 135.


Journal article:
L. Nowacka, Teoria aktów mowy, „Przegląd Językoznawczy” 1963, nr 7, s. 45.

Internet sources:
I. Yazykova, Obraz Bogurodzicy w ruskiej ikonografii, [w:] https://www.ortodox.ru (28.03.2011).

VI. Any substantive changes introduced by the Author after the manuscript has been set up for type will be made at the expense of the Atuthor.

VII. The Editorial Board does not return unsolicited manuscripts.

VIII. Text should be prepared according to the example provided below:

Name and Surname
City, address of Author’s institution


ORIGINAL TITLE

English title



ABSTRACT:
KEYWORDS:

Text of paper

References

Publication Ethics Policy


Publication ethics

The Slavia Orientalis quarterly adheres to the principles presented in the Best Practice Guidelines for Journal Editors developed by the Committee on Publication Ethics (COPE).

The rules of conduct concern in particular:

I. Duties of Authors
1. Authors are obliged to diligently prepare the articles for publication in the Slavia Orientalis, in accordance with the rules in force.
2. By submitting the material for publication in the Slavia Orientalis quarterly, the Author warrants that the article is his/her original work, has not been published or submitted for publication elsewhere, and that it does not infringe third-party intellectual property rights.
3. The Author assumes responsibility for the credibility and proper documentation of the information provided in the article.
4. Authors are obliged to take the comments from the Reviewers into account or to justify their refusal in writing.
5. After the article is accepted for publication, the Author signs a publication agreement with the Editorial Board under the Creative Commons CC BY-NC-ND free access license.

II. Rules of the Editorial Board
1. The Slavia Orientalis quarterly accepts manuscripts that have not been published previously. Any form of plagiarism, self-plagiarism, ghostwriting and guest authorship will be treated as an act of research misconduct. Editorial Board will document all forms of ethical violations and scientific misconduct and shall notify appropriate institutions about them. In the event of a confirmed scientific misconduct, disclosed after the publication of the text, the Editorial Board will provide relevant information.
2. Only high scientific value of the work, its reliability and linguistic correctness will be taken into account when reviewing and qualifying texts for publication. The Editorial Board shall respect the principle of avoiding conflicts of interest.
3. Editorial Board may refuse to publish the manuscript if it does not agree with the Author’s reaction to the reviews.
4. The correspondence between members of the Editorial Board, members of the Scientific Council and Authors or Reviewers shall be treated as confidential.

III. Duties and responsibilities of the Scientific Council
1. Advising the Editorial Board on issues related to the scientific level of the quarterly.
2. Paying attention to observed cases of scientific dishonesty.
3. Proposing new research issues, e.g. Eastern Slavonic languages, to include in the journal’s future publishing projects.
4. Providing opinion on ideas proposed by the Editorial Board for publication in special issues.
5. Concern for the recognition and scientific prestige of the quarterly in the international scientific community.

IV. Duties of Reviewers
1. Manuscripts shall be evaluated solely on their intellectual merit.
2. Reviews should contain an explicit recommendation whether to accept or reject the paper for publication.
3. The Reviewer is obliged to notify the Editorial Board about any case of plagiarism in the reviewed text.

Peer-review Procedure


Procedure for reviewing scientific articles in the quarterly Slavia Orientalis

1. Submitted material is initially evaluated by the Editorial Board in terms of meeting all formal requirements and its compliance with the journal’s scientific and thematic profile.

2. Reviews are prepared on the peer review form.

3. In the process of reviewing the following rules are followed:
a) the principle of two independent reviews;
b) the principle of selecting reviewers on the basis of their expertise;
c) the principle of avoiding the conflict of interest in the selection of reviewers;
d) the principle of double blind peer review;
e) the principle of appointing a third reviewer in the event of contradictory reviews.

4. Manuscripts shall be evaluated solely on their intellectual merit.

Download Peer review form of the article


Reviewers

Recenzenci (2015-2019)

Bartwicka, Halina, dr hab., prof. UKW, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego

Bacewicz, Florij, prof., Uniwersytet Lwowski

Bednarczyk, Anna, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Łódzki

Betko, Iryna, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Bezwiński, Adam, prof. zw. dr hab., Uniwersytet Kazimierza Wielkiego

Cymborska-Leboda, Maria, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

Chlebda, Wojciech, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Opolski

Charciarek, Andrzej, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Śląski

Czyżewski, Feliks, prof. zw., dr hab. UMCS w Lublinie

Diec, Joachim, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Jagielloński

Dudek, Andrzej, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Jagielloński

Fałowski, Adam, prof. zw., dr hab. Uniwersytet Jagielloński

Fast, Piotr, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Śląski

Głuszkowski, Michał, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Gołębiowska-Suchorska, Agnieszka, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego

Grzybowski, Stefan, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Kiklewicz, Aleksander, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Kowalska-Stus, Hanna, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Jagielloński

Korytkowska, Małgorzata, prof. zw., dr hab., Instytut Slawistyki PAN

Kościołek, Anna, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Kowalczyk, Witold, dr hab., prof. UMCS, Uniwersytet Marii Curie -Skłodowskiej

Ksenicz, Andrzej, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Zielonogórski

Laszczak, Wanda, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Opolski

Łucewicz, Ludmiła, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski

Malej, Izabella, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Wrocławski

Małek, Eliza, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Łódzki

Marszałek, Marek, dr hab. prof. uczelni Uniwersytet Kazimierza Wielkiego

Mędelska, Jolanta, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Kazimierza Wielkiego

Mikiciuk, Elżbieta, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Gdański

Mozer, Michael, prof., Instytut Slawistyki, Uniwersytet w Wiedniu

Nikołajew, Siergiej, prof., Instytut Literatury Rosyjskiej (Dom Puszkinowski)

Orłowski, Jan, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

Pluskota, Teresa, dr hab., prof. UKW, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego

Przebinda, Grzegorz, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Jagielloński

Ranczin, Andriej, prof., Moskiewski Uniwersytet im. M. Łomonosowa

Raźny, Anna, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Jagielloński

Rieger, Janusz, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski

Stawarz, Barbara, dr hab., prof. UP, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie

Suchanek, Lucjan, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Jagielloński

Trojanowska, Beata, dr hab. Prof. uczelni, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego

Waligórska-Olejniczak, Beata, dr hab., prof. uczelni, Uniwersytet Adama Mickiewicza

Wawrzyńczyk, Jan, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski

Wołodźko-Butkiewicz, Alicja, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski

Woźniak, Anna, prof. zw., dr hab., Katolicki Uniwersytet Lubelski


Recenzenci (2012-2014)
Bartwicka, Halina, dr hab., prof. UKW, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
Bednarczyk, Anna, dr hab., prof. UŁ, Uniwersytet Łódzki
Cymborska-Leboda, Maria, prof. zw., dr hab. Uniwersyey Marii Curie-Skłodowskiej
Chlebda, Wojciech, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Opolski
Czyżewski, Feliks, prof. dr hab. UMCS w Lublinie
Diec, Joachim, dr hab., prof. UJ, Uniwersytet Jagielloński
Duda, Katarzyna, dr hab., prof. UJ, Uniwersytet Jagielloński
Dudek, Andrzej, dr hab., Uniwersytet Jagielloński
Fałowski, Adam, prof.dr hab. Uniwersyetet Jagielloński
Fast, Piotr, prof. zw., dr hab., Wyższa Szkoła Lingwistyczna w Częstochowie
Kiklewicz, Aleksander, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warmińsko-Mazurski
Korytkowska, Małgorzata, prof. zw., dr hab., Instytut Slawistyki PAN
Kościołek, Anna, dr hab., prof. UMK, Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Kowalczyk, Witold, dr hab., prof. UMCS, Uniwersytet Marii Curie -Skłodowskiej
Kozak, Stefan, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski
Laszczak, Wanda, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Opolski
Łucewicz, Ludmiła, prof.zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski
Majmieskułow, Anna, dr hab., prof. UKW, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
Malej, Izabella, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Wrocławski
Małek, Eliza, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Łódzki
Mędelska, Jolanta, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
Mianowska, Joanna, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
Mikiciuk, Elżbieta, dr hab., prof. UG, Uniwersytet Gdański
Mozer, Michael, prof., Instytut Slawistyki, Uniwersytet w Wiedniu
Orłowski, Jan, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
Pluskota, Teresa, dr hab., prof. UKW, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
Ranczin, Andriej, prof., Moskiewski Uniwersytet im. M. Łomonosowa
Raźny, Anna, prof. zw., dr hab., Uniwersytet Jagielloński
Rieger, Janusz, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski
Stawarz, Barbara, dr hab., prof. UP, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
Suchanek, Lucjan, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Jagielloński
Wawrzyńczyk, Jan, em. prof. zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski
Wołodźko-Butkiewicz, Alicja, prof.zw., dr hab., Uniwersytet Warszawski

 

This page uses 'cookies'. Learn more