Nauki Humanistyczne i Społeczne

Rocznik Historii Sztuki

Zawartość

Rocznik Historii Sztuki | 2022 | No XLVII

Abstrakt

Tekst prezentuje dorobek zmarłego w 2021 r. Wiesława Juszczaka jako niepodjęte dotąd przez humanistykę wyzwanie. Powodem tego zaniedbania może być wielokształtność i bogactwo tematyczne jego tekstów, ich wybitny wymiar literacki, ale jednocześnie głębokie i szerokie zaplecze naukowe. Dotyczy to zarówno jego książek o malarstwie polskim ok. 1900 r., o postimpresjonistach, jak i analiz archaicznej greckiej myśli o sztuce, religijnych korzeni sztuki różnych kultur, niekonwencjonalnych interpretacji filmów japońskich czy Ingmara Bergmana.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Andrzej Pieńkos
1

  1. Uniwersytet Warszawski

Abstrakt

Celem artykułu jest zadanie pytania o znaczenie sztuki w filozofii Emmanuela Levinasa, uwzględniające nie tylko znany tekst Rzeczywistość i jej cień, ale także teksty z późniejszego okresu jego twórczości. Pierwsza część artykułu to interpretacja Rzeczywistości i jej cienia w kontekście współczesnych koncepcji fenomenologicznych. Druga natomiast będzie próbą pokazania zmiany, jaka zaszła w podejściu Levinasa do sztuk wizualnych na podstawie jego wypowiedzi na temat malarstwa Jeana-Michela Atlana i rzeźb Sachy Sosno. Trzecia, podsumowująca część, będzie z kolei próbą opisania dzieł sztuki współczesnej, które wymknęłyby się być może surowej ocenie sztuki dokonanej przez Levinasa, uwypuklając napięcie między wymiarem ontologii a etyką, nie popadając w banalne moralizatorstwo i pozwalając na ujawnienie krzywdy, nieprowadzącej jednak widza do etycznego paraliżu.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Monika Murawska
1
ORCID: ORCID

  1. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie

Abstrakt

Artykuł prezentuje główny nurt refleksji metodologicznej w obszarze historii sztuki, ukształtowany w procesie recepcji filozofii krytycznego racjonalizmu Karla Poppera od lat 40. do lat 80. XX w. Kluczową rolę w tym procesie odegrały różne próby odpowiedzi na dedukcyjno-nomologiczny model wyjaśniania. Nawiązując do idei Poppera, Ernst H. Gombrich rozwinął projekt dedukcyjnej ikonologii, związany z konwencjonalistycznym ujęciem zasad przedstawiania i komunikacji obrazowej. W dialogu z poglądami Gombricha alternatywne i wzajemnie sprzeczne wersje adaptacji modelu DN na potrzeby metodycznego wyjaśniania obrazów przedstawili Oskar Bätschmann i Michael Baxandall, a Michael Fried i Norman Bryson zaproponowali przeciwstawne wersje ujęcia obrazu jako formy odpowiedzi na obiektywne i stałe co do zasady warunki początkowe kontaktu z widzem. Rozbieżność i niewspółmierność metod historii sztuki, wychodzących naprzeciw metodologii Poppera, ujawniła wpisany w nią paradoks pojęcia faktu, z jednej strony traktowanego realistycznie i przeciwstawianego teoriom, z drugiej lokowanego w zależności od perspektywy interpretacyjnej i założeń teoretycznych.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Stanisław Czekalski
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt

Artykuł stanowi przyczynek do badań nad obecnością refleksji na temat sztuki w krytyce literackiej i publicystyce kulturalnej okresu dwudziestolecia międzywojennego. Dotyczy zainteresowań sztuką graficzną związanego ze Śląskiem prawicowego recenzenta i krytyka literackiego, Alfreda Jesionowskiego (1902–1945?), których owocem są popularyzatorskie omówienia twórczości takich indywidualności artystycznych okresu międzywojennego jak Paweł Steller (drzeworytnik i akwarelista), Stanisław Brzęczkowski (drzeworytnik) i Jan Kuglin (typograf).
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Olga Płaszczewska
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt

Artykuł proponuje reinterpretację ekspozycji zbiorów puławskich za pomocą szczegółowej analizy przywoływanych w założeniu kontekstów wergiliańskich. Dobór inskrypcji i antycznych symboli kształtujących narrację wystawienniczą, wraz z zachowanymi świadectwami recepcji owych strategii w puławskich pawilonach, ukazuje konsekwentne podważanie sekwencji chronologicznych, prymatu autentyczności i estetyzacji zbiorów. Anachroniczne dystansowanie się od temporalności historyzującej następuje na rzecz intymnego doświadczenia pamiątek (na)rodowych w zgodzie z kształtującą się ówcześnie kategorią fetyszu.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Aleksander Musiał
1
ORCID: ORCID

  1. Princeton University

Abstrakt

W artykule omówiona została architektura kościoła parafialnego w Czarncy (1640 – ok. 1655), która nie doczekała się szerszego omówienia przez badaczy. Zastosowane w kościele nowatorskie rozwiązania konstrukcyjne wpisują się w szerszy, europejski kontekst poszukiwań przez projektantów sposobów na lepsze wykorzystanie naturalnego światła słonecznego w celu oświetlenia wnętrza budowli.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Aleksander Stankiewicz
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Abstrakt

Książka Lindy Nochlin Realizm ukazała się w USA w 1971 r. Nie są znane powody jej szybkiego, bo już w 1974 r., wydania w Polsce. Nie wywołała ona większego zainteresowania, niemniej w tym samym czasie zaczęto w polskiej historii sztuki podejmować problemy metodologiczne zbliżone do zaprezentowanych przez Nochlin. Efekty tych działań stały się widoczne dopiero w latach 90., kiedy również u nas zaczęto mówić o sztuce feministycznej.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Joanna M. Sosnowska
1
ORCID: ORCID

  1. Instytut Sztuki PAN

Abstrakt

Tekst ten jest przedstawieniem projektu rewizjonistycznej historii sztuki feministycznej w Polsce. W jego pierwszej części zwracam uwagę na to, że konceptualne ramy, które kształtują narracje o relacjach między sztuką i feminizmem, zarówno tę globalną, jak i lokalną, okazały się niezwykle trwałe. W dwóch kolejnych częściach artykułu prezentuję rewizjonistyczną historię sztuki feministycznej w praktyce, przedstawiając krótkie analizy kilku prac: Sztandar-gorset i Pokrowiec dla mojego kochanka Marii Pinińskiej-Bereś (obie z 1967) i Sztuka konsumpcyjna Natalii LL (1972–1975).
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Agata Jakubowska
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Warszawski

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest recepcji postaci Katarzyny Kobro – przemianom w historiograficznych sposobach podejścia do artystki i jej biografii, a także odwołaniom do niej we współczesnych praktykach kuratorskich i projektach artystycznych. Kontekstem tych rozważań jest rozpoczęta przez Lindę Nochlin dyskusja nad kwestią mitologizowania indywidualnej twórczości i pytanie, w jaki sposób feministyczne myślenie pozwala zmodyfikować dawniejsze pojmowanie „artystycznej wielkości”.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Agnieszka Rejniak-Majewska
1

  1. Uniwersytet Łódzki

Abstrakt

Celem tekstu jest refleksja nad polskimi badaniami nad sztuką kobiet. Analizie poddane zostały syntezy, wydane w formie książek, poświęcone grupie twórczyń działających w określonym miejscu i czasie. Tekst pokazuje kształt dotychczasowych badań nad sztuką kobiet w Polsce, prezentuje konsekwencje tego stanu rzeczy i wyznacza perspektywy na przyszłość.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Karolina Rosiejka
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu

Abstrakt

50 lat po napisaniu przez Lindę Nochlin eseju Dlaczego nie było wielkich kobiet artystek? artystki wciąż borykają się z ograniczeniami, słabą pozycją w polu sztuki oraz własnym uzależnieniem od innych. W tekście omawiam wybrane prace artystek z Europy Środkowej, które wskazują na płciowe i geograficzne zależności panujące w zachodnim świecie sztuki. Takie artystki jak Tanja Ostojić, Anetta Mona Chisa i Lucia Tkáčova, Agata Zbylut oraz Aneta Grzeszykowska stosują w swojej sztuce strategie dywersji oraz mimikry, a same artystki można określić tricksterkami.
Przejdź do artykułu

Autorzy i Afiliacje

Izabela Kowalczyk
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu

Autorzy i Afiliacje

Piotr Salwa
1
ORCID: ORCID

  1. Warszawa

Instrukcja dla autorów

INSTRUKCJE DLA AUTORÓW

Redakcja oczekuje tekstów niepublikowanych w całości lub w większych partiach, jednak w uzasadnionych przypadkach dopuszcza znacznie rozszerzone i zmodyfikowane wersje prac już opublikowanych. Redakcja zastrzega sobie prawo do nałożenia trzyletniego embarga na teksty opublikowane w „Roczniku”, licząc od daty publikacji. Redakcja przypomina, że zgodnie z zasadą wprowadzoną przez Polska Akademia Nauk dla wszystkich jej czasopism od 2005 roku, publikacje w „Roczniku” nie są objęte opłatami.
Uzyskanie zgody na publikację ilustracji leży po stronie Autorów. „Rocznik Historii Sztuki”, podobnie jak inne czasopisma naukowe w Polsce, nie pokrywa roszczeń z tytułu praw autorskich i praw do reprodukcji ze względu na bardzo ograniczony budżet.

Prosimy o konsekwentne stosowanie poniższych zasad redakcyjnych. Redakcja zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian i/lub zwracania tekstów w przypadku nieprzestrzegania poniższych wytycznych.

I. Przygotowanie tekstu i ilustracji

Teksty należy dostarczyć w formie elektronicznej wyłącznie w formacie *.doc lub *.rtf. Dokumenty (manuskrypt, streszczenia, podpisy pod ilustracjami, bibliografia) powinny być zapisane w oddzielnych plikach nazwanych zgodnie z ich zawartością
Ilustracje w formacie *.tiff (rozdzielczość 300 dpi lub wyższa) należy zapisać w osobnym folderze, a nazwa każdego pliku powinna zawierać nazwisko autora tekstu oraz numer porządkowy ilustracji (numer musi odpowiadać numerowi w tekście i podpisie); prosimy nie wklejać ilustracji do tekstu, lecz wyraźnie zaznaczyć miejsce ich umieszczenia
Objętość streszczenia nie powinna przekraczać proporcji jednej strony tekstu znormalizowanego (1800 znaków) na jeden arkusz wydawniczy artykułu (40 000 znaków ze spacjami)
Ponieważ Redakcja zamieszcza informacje o zawartości każdego numeru „Rocznika” w bazach internetowych, należy podać pięć słów kluczowych (wraz ze streszczeniem), a także bibliografię wykorzystaną w artykule
Tekst należy przygotować w edytorze Microsoft Word lub Open Office: czcionka Times New Roman lub Arial, wielkość 12 pkt – tekst główny, 10 pkt – przypisy, interlinia 1,5, marginesy standardowe 2,5 cm. W dłuższych tekstach należy stosować śródtytuły


„Rocznik” przyjmuje wyłącznie przypisy dolne

II. Zapisy tytułów, nazw własnych, dat

Tytuły artykułów, książek i dzieł sztuki należy wyróżniać kursywą
Brak wskazania tłumacza oznacza, że przekład został wykonany przez autora tekstu
Nazwy instytucji, muzeów i kolekcji należy zapisywać w oryginalnym brzmieniu, np. Vienna, Kunsthistorisches Museum
Nazwiska i imiona obce należy zapisywać w oryginalnej formie. Nazwy budowli i obiektów należy zapisywać zgodnie z obowiązującymi zasadami ortografii
Daty należy zapisywać cyframi arabskimi; dopuszcza się zapisywanie miesięcy słownie w tekście
W przypadku odwołań do stron internetowych należy podać datę dostępu; zapis po adresie strony, cyframi arabskimi w nawiasie, np. [dostęp: 01.2017]

III. Przypisy i bibliografia
Przypisy należy rozpoczynać wielką literą i kończyć kropką

  1. Książki:
    autor (inicjał imienia, kropka, spacja, nazwisko; przy kilku inicjałach bez spacji między nimi; nazwisko autora zapisane rozstrzelonym drukiem przy użyciu odpowiedniej funkcji edytora),
    po przecinku tytuł książki kursywą, po kropce podtytuł (jeśli występuje),
    po przecinku tłumacz (jeśli dotyczy), redaktor, numer tomu
    (skróty: transl., ed.; vol.; w publikacjach obcojęzycznych stosować oryginalne skróty, np. Hrsg. = Herausgeber),
    po przecinku wydawca (jeśli wymagany), miejsce i rok wydania,
    jeśli książka ma wznowienie – numer wydania użytego w tekście przed nazwą wydawcy,
    po przecinku strony cytowane

Przykład:
Préaud, P. Casselle, M. Grivel, C. Le Bitouzé, Dictionnaire des éditeurs d’estampes à Paris sous l’Ancien Régime, Promodis – Editions du Cercle de la Librairie, ed. I, Paris 1987, s. 179–180, il. s. 301.
Jeśli cytowana jest seria wydawnicza, należy ją podać po tytule książki, bez cudzysłowu, wielkimi literami (z wyłączeniem spójników i przyimków), po przecinku numer tomu (jeśli dotyczy), miejsce i rok wydania

  1. Artykuły w pracach zbiorowych, księgach jubileuszowych, słownikach, encyklopediach i leksykonach:
    autor (jak wyżej),
    po przecinku tytuł kursywą,
    po przecinku: [w:],
    tytuł publikacji (jak wyżej),
    po przecinku redaktor, w przypadku przekładu tłumacz (w pracach zbiorowych tłumacz po tytule artykułu)

Przykład:
Tazbir, Polsko-niderlandzkie kontakty wyznaniowe w XVII w., [w:] Niderlandyzm w sztuce polskiej. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Toruń, grudzień 1992, PWN, Warszawa 1995, s. 37–49.

  1. Katalogi wystaw:
    autor lub autorzy (jak wyżej),
    przy wielu autorach rozpocząć od tytułu wystawy,
    po przecinku tytuł kursywą,
    po kropce: katalog wystawy,
    po przecinku miejsce i czas trwania wystawy (jeśli znane),
    po przecinku strony cytowane, numery katalogowe

Przykład:
Bevers, Meister E.S., ein oberrheinischer Kupferstecher der Spätgotik. Katalog wystawy, Staatliche Graphische Sammlung München, 10. Dezember 1986 – 15. Februar 1987, Kupferstichkabinett Berlin, Staatliche Museen Preussicher Kulturbesitz April – 14. Juni 1987, München 1986, nr 5, s. 17.

  1. Artykuły w katalogach i hasła katalogowe:
    Jak w publikacjach zbiorowych, z uwzględnieniem danych o wystawie
  2. Czasopisma:
    autor (jak wyżej),
    po przecinku tytuł kursywą,
    po przecinku tytuł czasopisma w cudzysłowie,
    po przecinku rok, numer tomu, numer zeszytu,
    oznaczenia tomów, zeszytów i części zgodnie z oryginalną notacją językową (np. Bd., vol., H.),
    po przecinku strony cytowane

Przykład:
Stijnman, Lucas van Leyden and Etching, „Print Quarterly”, 1988, vol. 4 (Winter), s. 256–257, il. 1, s. 256.

  1. Źródła archiwalne:
    miasto,
    po przecinku nazwa archiwum lub biblioteki,
    po przecinku sygnatura,
    po przecinku tytuł rękopisu, numer karty, ewentualnie recto (r.) i verso (v.)

Przykład:
Florencja, Archivio di Stato Firenze, Ms. 78. 39, Guardaroba Medicea, k. 72 r.
Przy wielokrotnym cytowaniu: w pierwszym przypisie pełna nazwa z objaśnieniem skrótu, np. Warszawa, Archiwum Główne Akt Dawnych [dalej: AGAD], następnie stosować skrót

  1. Skróty bibliograficzne:
    Przy ponownym cytowaniu artykułu: nazwisko autora (bez inicjału), przecinek, op. cit., przecinek, numer strony
    np. Kornwolf, op. cit., s. 79
    Przy cytowaniu tego samego tekstu co w poprzednim przypisie: Ibidem, 60
    Przy powtarzającym się autorze: idem (mężczyzna), eadem (kobieta)
    Przy różnych publikacjach tego samego autora: skrót tytułu do pierwszego rzeczownika, np. Chmielewski, Warszawskie książnice…, s. 15
    Przy artykułach z katalogiem obiektów można stosować skróty, jeśli dołączono pełny wykaz bibliograficzny
    Przy katalogach wystaw można stosować skróty miejsca i roku, np. Warszawa 1996
    Jeśli wpis bibliograficzny pojawia się jednorazowo – nie skracać
    Przy powtarzającym się dziele (np. katalog raisonné): pełny zapis z wprowadzeniem skrótu, np. H. Focillon, Giovanni Battista Piranesi, Paris 1918 [dalej: Focillon 1918]

IV. Hasła katalogowe:
autor,
poniżej tytuł dzieła; po kropce datowanie,
poniżej technika, wymiary (wysokość × szerokość z jednostkami),
poniżej miejsce przechowywania (bez kropki),
poniżej bibliografia oddzielona średnikami,
wykaz rozpoczyna skrót Bibl.:
bibliografia czcionką jak przypisy

Przykład:
Stefano della Bella
Deer Hunting. ok. 1656
Pióro, tusz, lawowanie, papier żeberkowy, 167 × 123 mm
Kraków, Muzeum Narodowe
Bibl.: Vesme, Massar 1971, 680; Ortolani 1997, 680, il. s. 59

V. Ilustracje
Podpisy pod ilustracjami:
autor,
po przecinku tytuł dzieła kursywą,
po przecinku datowanie,
po przecinku technika,
po przecinku wymiary (wysokość × szerokość z jednostką),
po przecinku właściciel,
po kropce fotograf (lub formuła „dzięki uprzejmości …” lub „źródło reprodukcji: …”),
na końcu podpisów nie stosuje się kropki

Przykład:
Paul Gauguin, Autoportret, 1889, olej, drewno, 79,2 × 51,3 cm, Washington, National Gallery of Art. Fot. J. Borkowski

Jeżeli ilustracja przedstawia detal dzieła, należy podać pełny opis jak wyżej oraz precyzyjnie opisać reprodukowany fragment (dotyczy to także fragmentów dzieł prezentowanych w całości w tekście)
W przypadku ilustracji przedstawiających budowle lub ich plany należy, o ile to możliwe, stosować powyższe zasady

 
 
 

Dodatkowe informacje

Polityka archiwizacji

Czasopismo Rocznik Historii Sztuki zapewnia długoterminowe przechowywanie i dostęp do publikowanych treści za pośrednictwem platformy wydawniczej Polskiej Akademii Nauk.
Artykuły mogą być również archiwizowane w repozytoriach instytucjonalnych oraz innych bazach naukowych, zgodnie z obowiązującą licencją.


Opłaty za publikację

Czasopismo Rocznik Historii Sztuki nie pobiera żadnych opłat za zgłoszenie, procedowanie ani publikację artykułów.
Publikacja w czasopiśmie jest całkowicie bezpłatna dla autorów.

Zasady etyki publikacyjnej

Redakcja Rocznika Historii Sztuki stosuje zasady etyki publikacyjnej zgodne z wytycznymi Committee on Publication Ethics.

Obowiązki redakcji

Redakcja podejmuje decyzje o publikacji wyłącznie na podstawie wartości naukowej tekstu, jego oryginalności oraz zgodności z profilem czasopisma. Redaktorzy zobowiązani są do zachowania poufności w odniesieniu do zgłoszonych tekstów, ich autorów oraz recenzentów.

 

Obowiązki autorów

Autorzy zobowiązani są do składania wyłącznie oryginalnych tekstów, które nie były wcześniej publikowane ani zgłoszone do innego czasopisma. Wszystkie wykorzystane źródła muszą być odpowiednio cytowane. Autorzy zobowiązani są do przestrzegania przepisów prawa autorskiego oraz uzyskania zgody na wykorzystanie materiałów objętych ochroną.

 

Obowiązki recenzentów

Recenzenci zobowiązani są do przygotowania rzetelnej, obiektywnej i terminowej oceny tekstu zgodnie ze swoją wiedzą i kompetencjami. Recenzenci zobowiązani są do zachowania poufności oraz niewykorzystywania informacji uzyskanych w trakcie procesu recenzji do celów osobistych.

 

Plagiat i rzetelność naukowa

Plagiat w jakiejkolwiek formie stanowi naruszenie zasad etyki publikacyjnej i jest niedopuszczalny. Zgłoszone teksty mogą podlegać weryfikacji pod kątem ich oryginalności.

 

Konflikt interesów

Autorzy, recenzenci oraz redaktorzy zobowiązani są do ujawnienia wszelkich konfliktów interesów, które mogłyby wpłynąć na przebieg procesu publikacyjnego.

Procedura recenzowania

Proces recenzji

Zgłoszone artykuły podlegają wstępnej ocenie redakcji pod względem zgodności z profilem czasopisma oraz wymogami formalnymi. Następnie artykuły kierowane są do recenzji w trybie double-blind peer review, co oznacza, że zarówno autorzy, jak i recenzenci pozostają anonimowi. Każdy artykuł oceniany jest przez co najmniej dwóch niezależnych recenzentów, niepowiązanych z instytucją autora. Recenzenci są zobowiązani do zachowania poufności oraz nieujawniania swojej tożsamości. Recenzenci powinni posiadać co najmniej stopień naukowy doktora oraz kompetencje merytoryczne odpowiadające tematyce ocenianego artykułu. Recenzje przygotowywane są na formularzu opracowanym przez redakcję i uwzględniają kryteria takie jak: oryginalność, wartość naukowa, poprawność metodologiczna oraz znaczenie dla dyscypliny.

 

Na podstawie otrzymanych recenzji redakcja podejmuje decyzję o:

- przyjęciu artykułu do publikacji,

- przyjęciu po poprawkach,

- ponownym skierowaniu do recenzji,

- odrzuceniu artykułu.

Ta strona wykorzystuje pliki 'cookies'. Więcej informacji