Search results

Filters

  • Journals
  • Keywords
  • Date

Search results

Number of results: 26
items per page: 25 50 75
Sort by:
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Przełom jest zdrową reakcją tkanki społecznej, gdy potrzebuje ona regeneracji – mówi dr Anna Wylegała z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.
Go to article

Authors and Affiliations

Anna Wylegała
1

  1. Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Dzięki zastosowaniu modeli matematycznych uzyskano rozwiązania problemów społecznych, jednak ich praktyczne zastosowanie jest kontrowersyjne, mówi prof. Piotr Dworczak, wykładowca na wydziale ekonomii Uniwersytetu Northwestern.
Go to article

Authors and Affiliations

Piotr Dworczak
1

  1. Uniwersytet Northwestern
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Analiza zawartości i szaty graficznej „wSieci” wykazała, że formuła tygodnika zawiera się pomiędzy prasą opinii a politycznym tabloidem. Uproszczenia, a nawet prowincjonalizm i ksenofobia uwidaczniały się zwłaszcza na okładkach pisma. Dotknęła je też, tak jak inne tygodniki opinii, personifikacja przekazu. Redakcja chętnie sięgała po tematykę społeczną podawaną poprzez pryzmat jednostkowych losów. Dosłowność i jednoznaczność konserwatywnego pisma miała nie tylko podłoże ideowo-polityczne, ale i ekonomiczne. Gdy urealniano jego cenę i przeminął efekt nowości, zainteresowanie nim znacznie zmalało.
Go to article

Authors and Affiliations

Tomasz Mielczarek
ORCID: ORCID
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article features an analysis of the ideas of Yurij Levada, an eminent Russian academic, sociologist dealing both with theory and with practice of sociology, a founder of a research institution inMoscow known as Levada-Centre. Levada gave a special place to culture within sociology and he himself called his project on theoretical sociology an “attempt at culturally justified sociology” (grounded in a perspective orientated to culture). The project was based on structurally complex, culturally conditioned and symbolically indirect social actions. In his opinion, such knowledge of culture required to be looked at retrospectively, which provides for tackling the issue of social system reproduction while enabling to understand contemporary culture at the same time. This way of thinking was a basis for Levada’s analyses of the surrounding social reality, e.g. his analyses of intelligence or the concept of “simple Soviet man”.

Go to article

Authors and Affiliations

Borys Dubin
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Social ontology is a philosophical discipline on the basis of which an inquiry about the actual ontological status of such objects as money or churches can be undertaken. Such objects belong to socio-cultural reality. Within the field of social ontology philosophers look for answers to the following two questions: (Q1) How does an objective social reality arise? (Q2) How does an objective social reality continue to persist? Roman Ingarden conducted advanced research on the question of existence and on different forms of existence. He was also engulfed in the study of arts and culture. In this article I undertake to analyze Ingarden’s views on socio‑cultural reality and consider his position on the nature of social ontology. I also propose answers to questions (Q1) and (Q2).
Go to article

Authors and Affiliations

Artur Kosecki
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Szczeciński, Instytut Filozofii i Kognitywistyki, ul. Krakowska 71/79, 71-017 Szczecin
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article is a review of the book by Krzysztof Brzechczyn, On the Multitude of the Lines of Development in the Historical Process. An Attempt at Interpretation of Evolution of Mexican Society, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2004, ss. 341.
Go to article

Authors and Affiliations

Mieszko Ciesielski
ORCID: ORCID
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article is a review of the book edited by Krzysztof Brzechczyn, The Paths of Transformation. Theoretical Approach and Empirical Descriptions, Poznań 2003.
Go to article

Authors and Affiliations

Mariusz Weiss
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article is devoted above all to the analysis of the concept of conscience in relation to the space of public life (institutional, professional). The author of the article devotes a special place to the concept of conscience in interpretation of Jürgen Habermas and his ethics of discourse. In the first part of the article, the author points to the change it has made in the modern and contemporary sense of conscience in comparison with classical interpretations. Earlier, the power of conscience was associated with the intellect, whereas today’s conscience is associated with emotions, especially with the ability to empathize, especially the subject’s ability to empathize. Some emotions are cognitive and are related to contextual knowledge. In the second part, the author analyses the concept of the development of moral consciousness of Jürgen Habermas. This concept is based on a philosophical interpretation of the conclusions of the psychologist Lawrence Kohlberg’s experiment. In conclusion, the author writes about of the presence of the “voice” of conscience in the space of public life. Defending the value of discourse on the principles of social life, it can be based on the postulate of Habermas, or the dialogue of people with sensitive consciences.

Go to article

Authors and Affiliations

Mariusz Wojewoda
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

This essay addresses the question of the ties between various social levels, particularly in connection with research on Polish society at various stages of its post-war history. In reference to the theoretical reflections and research presented by Mikołaj Pawlak in the book Tying Micro and Macro: What Fills Up the Sociological Vacuum in 2018, the author of the article argues for the necessity of careful consideration in formulating research generalities, especially when they refer to terms or metaphors coined earlier, such as the idea of a sociological vacuum proposed in the 1970s by Stefan Nowak.

Go to article

Authors and Affiliations

Janusz Mucha
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Powstanie i rozwój dużych miast w starożytności nie był koniecznie związany z koncentracją dóbr i bogactwa w wybranych grupach społecznych ani do niej nie prowadził. Często były to ośrodki tworzone przez społeczeństwa egalitarne.
Go to article

Authors and Affiliations

Arkadiusz Marciniak
1

  1. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article focuses on selected problems which have now appeared and fall under the ideas “industry 4.0” and “society 5.0”, namely on anthropological issues. Changes in the relationships between man and technology based on trust lead to an increase of the role of the technological factor in these relations. Other aspects of the analyzed changes concern the new requirements of the responsibility and changes of human subjectivity and rationality. The future of man appears to be an area of uncertainty related to inter alia the conditions of functioning and living in the order of the post-digital world.

Go to article

Authors and Affiliations

Andrzej Kiepas
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Od świtu ludzkości, czasów organizowania się i gromadzenia wspólnot osadniczych, poprzez czasy formowania się pierwszych miast, towarzyszyła człowiekowi wiara w różnorodne bóstwa1. Wraz z rozwojem kulturowym i społecznym także systemy wierzeń ulegały ujednolicaniu, kodyfikacji i przyciągały coraz większą liczbę wiernych, stając się czynnikiem społeczno-politycznym wpływającym istotnie na kształt i kierunki rozwoju młodych cywilizacji. Wraz ze wzrostem znaczenia nowych idei, organizacji przez nie przestrzeni sacrum i formalizacji zachowań, zaczęto kult "przekuwać w kamień"2. Analizując architekturę sakralną każdej epoki i studiując jej historię, można zaobserwować jak zmieniała się sinusoida stosunków społecznych pomiędzy tolerancją i religijnym współistnieniem z jednej strony, a nienawiścią i dążeniem do dominacji z drugiej. We współczesnym, bardzo zróżnicowanym, pełnym mnogości wyznań i różnic kulturowych świecie, architekci stają przed wyzwaniem w jaki sposób kształtować architekturę sakralną aby służyła pokojowej koegzystencji, akceptowaniu różnic, nie będąc jednocześnie zarzewiem konfliktów, wzajemnych roszczeń i pretensji.
Go to article

Authors and Affiliations

Michał Dmitruk
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Celem artykułu jest pokazanie zmian użycia metafor „czerwony autobus” i „autobus” w polskiej kulturze popularnej na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Znaczenie badania leży w powiązaniu ich ze sposobem przedstawiania społeczeństwa polskiego oraz zbiorowym doświadczaniem i wytwarzaniem emocji. Autorzy zastosowali koncepcje teoretyczne i narzędzia analizy dyskursu. Jako materiał badawczy wykorzystali zbiór 20 polskich utworów muzycznych z lat 1952–2014, w których metafora „autobus” pełniła ważną rolę, wykorzystując ją jako domenę źródłową dla obrazowania stanu zbiorowości. W rezultacie syntetycznego zestawienia treści metafory i zbadania jej umieszczenia w tekście oraz bardziej szczegółowej analizy kontekstowej wybranych utworów autorzy wykazali tendencję do ukazywania społeczeństwa jako wspólnoty ludzi obcych, ale jednocześnie bliskich ze względu na podzielanie pozycji relatywnego wykluczenia, braku zbiorowego celu i indywidualnego wpływu, a także doświadczanie różnych emocji negatywnych.

Go to article

Authors and Affiliations

Dorota Rancew-Sikora
ORCID: ORCID
Adam Konopka
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

In 1844 Max Stirner published The Ego and Its Own, a book doomed to cause uproar, but which failed to seriously antagonize the authorities. No reservations about its printing were voiced, mainly because it was judged that the book contained ideas so absurd as to pose no threat to the public order. K. Marx and F. Engels took exception and criticized The Ego mercilessly, making fun of Stirner’s theoretical ideas in their German Ideology. The critique is much longer than the book itself and it seems rather puzzling that so much space was devoted to an undeserving piece of work. One cannot help but wonder why that seemingly worthless book was made an object of a lengthy analysis. I try to disguise their motives and show why Marx and Engels felt threatened by the utopian and absurd figure of Stirner’s Ego. Against this background I describe Marx’s ideas on man and society.

Go to article

Authors and Affiliations

Jacek Uglik
ORCID: ORCID
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Prophetic vocation belongs to the essence of the bond between man and God. In the creation story, God speaks words and everything comes into being, He inscribes his law into the world, and tells the first people how they should behave. That act of speaking to man is continued first by prophets in the Old Testament and then by Jesus Christ who commissions his disciples to go and proclaim the Gospel (cf. Matt 28:19-20). The Church has been fulfilling this commission to the present day to the present day The aim of this article is to indicate that it is the constitutive element of her nature to preach in the name of God. Evangelization, as John Paul II expressed it in the encyclical Sollicitudo rei socialis (No. 41), is the nature of the prophetic mission of the social teaching of the Church. She cannot stop preaching the Gospel, since this would constitute a deprivation of a part of her nature. Thus, it is important to properly understand the place of the Church in society and among its structures and institutions. False concepts of the presence of the Church in public space result in the criticism of both the positions taken by her [the Church] and her assessment of social phenomena. This, therefore, requires taking up discussion and explanation of the issues of her prophetic mission, most especially her social teaching.
Go to article

Authors and Affiliations

ks. Andrzej Ochman
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Opolski w Opolu
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

In many countries, rapid secularisation exerts an ever growing control over nearly every aspect of social life, driving Christianity away from public life and substitu-ting it with an increasingly militant ideology. Christianity today faces many questions and challenges, from profound shifts in traditional values and new anthropologies to questions on the meaning of life and the place of the Church in pluralistic society. Do the Christians of today have anything to offer in the modern Areopagus of thought? Though in minority during the first few centuries of their history, Christians not only were able to claim their due place in society, but point to their contribution to its well-being and functioning. After the so-called Edict of Milan they tried to influence legislation and imbue it with the values and spirit of the Gospel. Not always was it possible, though. At times the border between the state and the Church were crossed either way. Nevertheless, in order to safeguard the autonomy of the Church in her re-lationship with the state, the former tried to adhere to the wise principle she received from her Founder to give back to Caesar what is Caesar’s, and to God what is God’s.

Go to article

Authors and Affiliations

Ks. Marek Raczkiewicz
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

W artykule podejmuję problem podwójnego zerwania więzi między uczestnikami życia społecznego a „społeczeństwem” jako przedmiotem badań socjologii. Uruchomiony w ten sposób proces narastania przepaści między potoczną samowiedzą społeczną a wiedzą naukową spełnia definicyjne cechy „alienacji”, rozumianej zgodnie z tradycją marksowską jako proces, w którym podmiot traci kontrolę nad wytworami swojej działalności i/lub elementami własnej podmiotowości, które jawią mu się jako zewnętrzne i obce. W artykule chcę argumentować na rzecz tezy, że alienacja wiedzy jest główną przyczyną coraz bardziej widocznego kryzysu społecznego, wyrażającego się spadkiem poparcia dla demokracji, wzrostem popularności partii prawicowych, ruchami antynaukowymi czy nasilaniem się populizmu.
Go to article

Bibliography

Beck, Ulrich. 2002. Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności. Przekład Stanisław Cieśla. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Beck, Ulrich. 2005. Władza i przeciwwładza w epoce globalnej. Przekład Jerzy Łoziński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Becker, Gary. 1990. Ekonomiczna teoria zachowań ludzkich. Przekład Helena i Krzysztof Hagemejer. Warszawa: PWN.
Benjamin, Walter. 1982. Gesammelte Schriften. Frankfurt am Main: Suhrkamp.
Bernstein, Basil. 1971. Class, Codes, and Control. London: Routledge.
Burawoy, Michael. 2005. For Public Sociology. American Sociological Review, 70, 1: 4–28.
Chwe, Michael Y.S. 2013. Rational Rituals: Culture, Coordination, and Common Knowledge. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Comte, August. 1973. Rozprawa o duchu filozofii pozytywnej. Przekład Wanda Wojciechowska, Barbara Skarga. Warszawa: PWN.
Denes-Raj, Veronika, Seymour Epstein. 1994. Conflict between intuitive and rational processing: When people behave against their better judgement. Journal of Personality and Social Psychology, 66: 819–829.
Durkheim, Emile. 1968. Zasady metody socjologicznej. Przekład Jerzy Szacki. Warszawa: PWN.
Durkheim, Emile. 1999. O podziale pracy społecznej. Przekład Krzysztof Wakar. Warszawa: PWN.
Durkheim, Emile. 2006. Samobójstwo. Studium z socjologii. Przekład Krzysztof Wakar. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Durkheim, Emile. 2010 [1990]. Elementarne formy życia religijnego. Przekład Anna Zadrożyńska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Elias, Norbert. 1956. Problems of Involvement and Detachment. British Journal of Sociology, 7: 226–52.
Elias, Norbert. 2008. Społeczeństwo jednostek. Przekład Janusz Stawiński. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
Elias, Norbert. 2011. O procesie cywilizacji. Przekład Tadeusz Zabłudowski, Kamil Markiewic. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
Flyvbjerg, Bent. 2001. Making Social Science Matter: Why Social Inquiry Fails and How It Can Succeed Again. Cambridge University Press.
Gawin, Magdalena. 2006. Rasa i nowoczesność. Historia polskiego ruchu eugenicznego. Warszawa: Neriton.
Gołdys, Aleksandra. 2013. Po drugiej stronie lustra, czyli doświadczanie społeczeństwa. W: A. Giza i in. Gabinet luster. O kształtowaniu samowiedzy Polaków w dyskursie publicznym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 356–429.
Goody, Jack. 2006. Kapitalizm i nowoczesność. Przekład Mariusz Turowski. Wydawnictwo Akademickie Dialog.
Haidt, Jonathan. 2012. The righteous mind: Why good people are divided by politics and religion. New York: Pantheon.
Halawa, Mateusz. 2013. Tylu Polaków naraz widzieć.... O statystycznym wytwarzaniu społeczeństwa. W: A. Giza i in. Gabinet luster. O kształtowaniu samowiedzy Polaków w dyskursie publicznym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 34–67.
Hartmann, Nicolai. 2000. Jak w ogóle możliwa jest krytyczna ontologia? Przyczynek do ugruntowania ogólnej nauki o kategoriach. Przekład Andrzej J. Noras. Principia. Pisma koncepcyjne z filozofii i socjologii teoretycznej, tom 27–28. Kraków: Wydawnictwa UJ, 7–63.
Heidegger, Martin. 1970. Budować, mieszkać, myśleć. Przekład Krzysztof Michalski. Warszawa: Czytelnik.
Hoffman, Philip T. 2017. Why did Europe conquer the world? Princeton, NJ: Princeton University Press.
Husserl, Edmund. 1999. Kryzys nauk europejskich i fenomenologia transcendentalna. Przekład Sławomira Walczewska. Wydawnictwo Rolewski.
Igo, Sara E. 2008. The Averaged American. Surveys, Citizens, and the Making of a Mass Public. Harvard University Press.
Knorr-Cetina, Karin. 2000. Epistemic Cultures: How the Science Makes Knowledge. Cambridge: Harvard University Press.
Kusiak, Joanna. 2010. Kto zamieszka w żelaznej klatce? Max Weber, Walter Benjamin i mitologie odczarowanej rzeczywistości. W: P. Śpiewak, red. Dawne idee, nowe problemy. Warszawa: Wydawnictwa UW, 67–89.
Lasch, Christopher. 1995. Haven in a Heartless World: The Family Besieged. W. W. Norton Company.
Latour, Bruno. 2010. Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora – sieci. Przekład Aleksandra Derra, Krzysztof Abriszewski. Warszawa: Universitas.
Latour, Bruno. 2011. Nigdy nie byliśmy nowocześni. Przekład Maciej Gdula. Warszawa: Wydawnictwo Oficyna Naukowa.
Leopold, David. 2022. Alienation. In: E.N. Zalta, U. Nodelman, eds. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, https://plato.stanford.edu/archives/win2022/entries/alienation/, dostęp 20 stycznia 2024.
Levine, David. 1987. Reproducing Families. The Political Economy of English Population History. Cambridge University Press.
Malinowski, Szymon. 2023. Przyszłość. W: K. Kasia, G. Markowski, red. Siedem życzeń. Rozmowy o źródłach nadziei. Kraków: Znak, 63–98.
McLaren, Glenn. 2015. The obesity crisis and semiotic corruption: Towards a unifying biosemiotic understanding of obesity. Cosmos and History, 11(1), 181–220.
Mestrovic, Stjepan G. 1992. Durkheim and Postmodern Culture. Aldine de Gruyter.
Mestrovic, Stjepan G. 1995. The Balkanization of the West. Routledge London.
Mestrovic, Stjepan G. 1997. Postemotional Society. Sage London.
Mokrzycki, Edmund. 1984. Kryzys i schizma. T. 1 i 2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Moore, David. 2008. The Opinion Makers. Beacon Press.
Noelle-Neumann, Elisabeth. 2004. Spirala milczenia. Przekład Joanna Gilewicz. Poznań: Zysk i S-ka.
O’Gorman, Hubert J. 1986. The discovery of pluralistic ignorance: An ironic lesson. Journal of the History of the Behavioral Sciences, 22: 333–347.
Prentice, Deborah A., Dale Miller. 1993. Pluralistic ignorance and alcohol use on campus: Some consequences of misperceiving the social norm. Journal of Personality and Social Psychology, 64: 243–256.
Popper, Karl R. 2016. Logika odkrycia naukowego. Przekład Urszula Niklas. Warszawa: Alatheia.
Prigogine Ilya, Isabelle Stengers. 1990. Z chaosu ku porządkowi. Nowy dialog człowieka z przyrodą. Przekład Katarzyna Lipszyc. Warszawa: PIW.
Riesman, David. 2017. Samotny tłum. Przekład Jan Strzelecki. Warszawa: PWN.
Sennett, Richard. 1978. Destructive Gemeinschaft. In: K.W. Back, ed. In Search for Community: Encounter Groups and Social Change. New York: Routledge.
Shilling, Chris, Philip Mellor. 1998. Durkheim, Morality and Modernity: Collective Effervescence, Homo Duplex and the Sources of Moral Action. The British Journal of Sociology, 49, 2: 193–209.
Siemek, Marek. 1989. „Nauka” i „naukowość” jako ideologiczne kategorie filozofii. W: H. Kozakiewicz, E. Mokrzycki, M. Siemek, red. Nauka, racjonalność, społeczeństwo. Warszawa: PWN, 43–66.
Simmel, Georg. 1975. Socjologia. Przekład Małgorzata Łukasiewicz. Warszawa: PWN. Sloterdijk, Peter. 2008. Krytyka cynicznego rozumu. Przekład P. Dehnel. Wydawnictwa Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej
Simmel, Georg. 1975. Socjologia. Przekład Małgorzata Łukasiewicz. Warszawa: PWN. Sloterdijk, Peter. 2008. Krytyka cynicznego rozumu. Przekład P. Dehnel. Wydawnictwa Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej
Sztompka, Piotr. 2002. Socjologia. Analiza społeczeństwa. Kraków: Znak.
Tarkowska, Elżbieta, Jacek Tarkowski. 1994. „Amoralny familizm”, czyli o dezintegracji społecznej w Polsce lat osiemdziesiątych. W: J. Tarkowski, red. Socjologia świata polityki. Władza i społeczeństwo w systemie autorytarnym, t. 1. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.
Thomas, William, Dorothy S.Thomas. 1928. The Child in America: Behavior Problems and Programs. New York: Knopf.
Todorov, Alexander, Anesu Mandisodza. 2004. Public opinion on foreign policy: The multilateral public that perceives itself as unilateral. Public Opinion Quarterly, 68: 325–348.
Weber, Max. 1978. Economy and Society: An Outline of the Interpretative Sociology. University of California Press.
Weber, Max. 1985. Sens wolnej od wartościowania socjologii i ekonomii. Przekład Ewa Nowakowska-Sołtan. W: H. Kozakiewicz, E. Mokrzycki, M.J. Siemek. Racjonalność, nauka społeczeństwo. Warszawa: PWN.
Weber, Max. 1994. Etyka protestancka a duch kapitalizmu. Przekład Jan Miziński. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Weber, Max. 2002. Gospodarka i społeczeństwo. Przekład Dorota Lachowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Weber, Max. 2004. Racjonalność, władza, odczarowanie. Wybór pism. Przekład M. Holona. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Weeks, Jeffrey. 2018. Sex, Politics and Society. The Regulation of Sexuality Since 1800. London: Routledge.
Westphal, James D., Michael K. Bednar. (2005). Pluralistic ignorance in corporate boards and firms’ strategic persistence in response to low firm performance. Administrative Science Quarterly, 50: 262–298.
Whitehead, Alfred N. (1987). Nauka i świat nowożytny. Przekład Maciej Kozłowski. Kraków: Znak.
Vorauer, Jacquie, Rebecca Ratner. 1996. Who’s going to make the first move? Pluralistic ignorance as an impediment to relationship formation. Journal of Social and Personal Relationships, 13: 483–503.
Go to article

Authors and Affiliations

Anna Giza
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Warszawski
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

In reference to Anna Śliz’s book Wielokulturowość: stygmat współczesnego świata? Próba analizy socjologicznej [Multiculturalism: The Stigma of the Modern World? An Attempt at a Sociological Analysis], the subject of this article is multiculturalism as a phenomenon, a political project, and a real kind of existing society (multiculturalism is not the same as interculturalism or transculturalism). In the discourse on multiculturalism, many specific questions arise: the inevitability of the phenomenon and its genesis; the beginnings and bases of multiculturalism as a political project and its challenges; the reality of multicultural societies—from affirmation to contestation. Model discourse over multiculturalism is confronted with a range of remarks, commentaries, and questions about its fundamental significance, for example, about the potential for realizing the idea of multiculturalism in Europe, and whether Australia and Canada are now definitely multicultural societies.

Go to article

Authors and Affiliations

Zbigniew Kurcz
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

W artykule skupiliśmy się na analizie opinii i postaw wobec możliwości członkostwa cudzoziemca w społeczeństwie polskim traktowanym jako polska wspólnota narodowa. Opierając się na wynikach sondażu „Polacy i inni po 30 latach” z 2018 roku oraz porównań z wynikami identycznych badań z lat 1988 i 1998 analizujemy odmiany polskiej tożsamości narodowej oraz to, w jaki sposób przekładają się one na warunki uznania cudzoziemca za Polkę/Polaka. W artykule zwracamy uwagę po pierwsze na to, że warunki przynależności cudzoziemca do tej wspólnoty są odmiennie postrzegane przez badanych niż te, które są kierowane wobec Polaków. Po drugie, opinie badanych o sposobach wejścia cudzoziemca do polskiego społeczeństwa charakteryzują się różnymi koncepcjami ich przynależności i formułowanymi wobec nich oczekiwaniami, począwszy od obywatelskiej, a skończywszy na etnicznej. Po trzecie, podkreślamy podstawowe znaczenie kryteriów społeczno-kulturowych dla akceptacji cudzoziemca w polskim społeczeństwie, które dotyczą jego zgodnego funkcjonowania w naszym kraju.
Go to article

Bibliography

1. Adamski, Krzysztof J. 2020. Adaptacja i postrzeganie imigrantów w państwach europejskich. Studium porównawcze. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
2. Anderson, Benedict. 1997. Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu. Przekład Stefan Amsterdamski. Kraków: Wydawnictwo Znak.
3. Ariely, Gal. 2019. The nexus between globalization and ethnic identity: A view from below. Ethnicities, 19, 5: 763–783. DOI: 10.1177/1468796819834951.
4. Balogun, Bolaji. 2020. Race and racism in Poland: Theorising and contextualising “Polish-centrism”. The Sociological Review, 68, 6: 1196–1211. DOI:10.1177/0038026120928883.
5. Bauböck, Rainer. 2020. The Democratic Case for Immigration. Politische Vierteljahresschrift, 61: 357–375. DOI: 10.1007/s11615-020-00229-3.
6. Bieber, Florian. 2018. Is Nationalism on the Rise? Assessing Global Trends. Ethnopolitics, 5, 17: 519–54. DOI: 10.1080/17449057.2018.1532633.
7. Błuszkowski, Jan. 2005. Stereotypy a tożsamość narodowa. Warszawa: Wydawnictwo ELIPSA.
8. Bokszański, Zbigniew. 2005. Tożsamości zbiorowe. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
9. Bonikowski, Bart, Paul DiMaggio. 2016. Varieties of American Popular Nationalism. American Sociological Review, 81, 5: 949–980. DOI: 10.1177/0003122416663683.
10. Brubaker, Rogers. 1999. The Manichean Myth. Rethinking the distinction between “Civic” and “Ethnic” nationalism. In: H. Kriesi, K. Armingeon, H. Slegrist, A. Wimmer, eds. Nation and National Identity: The European Experience in Perspective. Zurich: Ruegger, 55–71.
11. Butkus, Mindaugas, Alma Maciulyte-Sniukiene, Kristina Matuzeviciute, Vida Davidaviciene. 2018. Society’s attitudes towards impact of immigration: case of EU countries. Marketing and Management of Innovations, 1: 338–352. DOI: 10.21272/ mmi.2018.1–26.
12. Czekaj, Krzysztof. 2007. Socjologia Szkoły Chicagowskiej i jej recepcja w Polsce. Katowice: Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa.
13. Davidov, Eldad, Moshe Semyonov. 2017. Attitudes toward immigrants in European societies. International Journal of Comparative Sociology, 5: 359–366. DOI: 10.1177/0020715217732183.
14. Eriksen, Thomas H. 2013. Etniczność i nacjonalizm. Ujęcie antropologiczne. Przekład Barbara Gutowska-Nowak. Kraków: Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
15. Frankfort-Nachmias, Chava, David Nachmias. 2001. Metody badawcze w naukach społecznych. Przekład Elżbieta Hornowska. Poznań: Zysk i Sk-a Wydawnictwo.
16. Galent, Marcin, Paweł Kubicki. 2012. New Urban Middle Class and National Identity in Poland. Polish Sociological Review, 179, 3: 385–400.
17. Gorodzeisky, Anastasia, Moshe Semyonov. 2019. Unwelcome Immigrants: Sources of Opposition to Different Immigrant Groups Among Europeans. Frontiers in Sociology, 4: 1–10. DOI: 10.3389/fsoc.2019.00024.
18. Górniak, Jarosław. 1998. Analiza czynnikowa i analiza głównych składowych. ASK: Research and Methods, 7: 83–102.
19. Grodecki, Mateusz. 2021. Odmiany polskiej tożsamości narodowej i ich konsekwencje dla postaw wobec mniejszości. Studia Socjologiczne, 243, 4: 33–58. DOI: 10.24425/sts.2021.139721.
20. Grzymała-Kazłowska, Aleksandra. 2021. Attitudes to the New Ethnic Diversity in Po- land: Understanding Contradictions and Variations in a Context of Uncertainty and Insecurity. Polish Sociological Review, 214, 2: 241–260. DOI:10.26412/psr214.06.
21. Grzymała-Kazłowska, Aleksandra, Patrycja Ziółkowska. 2021. Postawy wobec inności w świtele koncepcji (super)różnorodności. W: M. Marody, red. Wartości w działaniu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 131–160.
22. GUS. 2020. Populacja cudzoziemców w Polsce w czasie COVID-19. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
23. Jaskułowski, Krzysztof. 2021. The Politics of a National Identity Survey: Polishness, Whiteness, and Racial Exclusion. Nationalities Papers, 49, 6: 1082–1095. DOI: 10.1017/nps.2020.68.
24. Kwiatkowski, Piotr T. 2018. Odzyskanie niepodległości w polskiej pamięci zbiorowej. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.
25. Larin, Stephen J. 2010. Conceptual Debates in Ethnicity, Nationalism, and Migration. In: R. Denemark, ed. T he International Studies Encyclopedia. Oxford: Wiley-Blackwell, 438–457. DOI: 10.1093/acrefore/9780190846626.013.128.
26. Lindstam, Emmy, Matthias Mader, Harald Schoen. 2021. Conceptions of National Identity and Ambivalence towards Immigration. British Journal of Political Science, 51, 1: 93–114. DOI:10.1017/S0007123418000522.
27. Modood, Tariq. 2014. Multikulturalizm. Przekład Izabela Kołbon. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje.
28. Nowicka, Ewa. 1990. Narodowe samookreślenie Polaków. W: E. Nowicka, red. Swoi i obcy. Warszawa: Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 55–107.
29. Nowicka, Ewa, Sławomir Łodziński. 2001. U progu otwartego świata. Poczucie polskości i nastawienia Polaków wobec cudzoziemców w latach 1988-1998. Kraków: Nomos.
30. Nowicka, Ewa. 2011. Badanie rasizmu: problemy metodologiczne. Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 4: 121-144.
31. Nowicka, Ewa, Sławomir Łodziński. 2021. Długie trwanie narodu. Społeczne wymiary polskości (1988-2021). Warszawa: Collegium Civitas.
32. Okólski, Marek. 2021. Przejście migracyjne w Polsce. Studia Śląskie, 88-89: 239–257.
33. Ossowski, Stanisław. 1966. Więź społeczna i dziedzictwo krwi. W: idem, Dzieła, t. II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
34. Pędziwiatr, Konrad. 2022. Wielokulturowa Polska przyszłości. Konrad Pędziwiatr w rozmowie z Małgorzatą Nocuń. Znak, luty, 39–46.
35. Pennix, Rinus. 2016. Paradoks migracyjny Unii Europejskiej: więcej mobilności, mniej imigrantów? W: A. Górny, P. Kaczmarczyk, M. Lesińska, red. Transformacje: Przewodnik po zmianach społeczno-ekonomicznych w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 22–34.
36. Pierzchała, Marcin. 2011. Społeczne kryteria polskości w opinii Polaków w latach 1988–2008 a problem włączania obcokrajowców do uczestnictwa w polskiej wspólnocie narodowej. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 38: 149–167. 37. Porter-Szűcs, Brian. 2021. Całkiem zwyczajny kraj. Historia Polski bez martyrologii. Przekład Anna Dzierzgowska, Jan Dzierzgowski. Warszawa: Wydawnictwo Filtry.
38. Pszczółkowska, Dominika. 2022. Polska stała się krajem imigracji w niecałe 10 lat – tylko częściowo przez Putina, https://oko.press/polska-stala-sie-krajem-imigracji-w-niecale-10-lat-tylko-czesciowo-przez-putina [dostęp: 17.10.2022].
39. Radkiewicz, Piotr. 2019. Patriotyzm, etnocentryzm, nacjonalizm. Perspektywa makropsychologiczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
40. Roshwald, Aviel. 2016. Civic and Ethnic Nationalism. In: J. Stone, R. M. Dennis, P. S. Rizova, A. D. Smith, X. Hou, eds. T he Wiley Blackwell Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Nationalism. John Wiley & Sons. DOI: 10.1002/9781118663202.wberen436. 41. Salamońska, Justyna. 2016. Friend or Foe? Attitudes Towards Immigration from Other European Union Countries. SocietàMutamentoPolitica, 13, 7: 237–253. DOI: 10.13128/SMP-18283.
42. Silverman, David. 2009. Prowadzenie badań jakościowych. Przekład Joanna Ostrowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
43. Simonsen, Kristina B. 2016. How the host nation’s boundary drawing affects immigrants’ belonging. Journal of Ethnic and Migration Studies, 7, 42: 153–176. DOI: 10.1080/1369183X.2016.1138854.
44. Simonsen, Kristina B. 2019. Us” or “Them”? How Policies, Public Opinion, and Political Rhetoric Affect Immigrants’ Sense of Belonging, Migration Information Source, April 18 [https://www.migrationpolicy.org/article/policies-public-opinion-rhetoric-immigrants-sense-belonging – dostęp 7.01.2023].
45. Simonsen, Kristina B., Bonikowski Bart. 2020. Is Civic Nationalism Necessarily Inclusive? Conceptions of Nationhood and Anti-Muslim Bart Attitudes in Europe. European Journal of Political Research, 59, 1: 114–136. DOI: 10.1111/1475-6765.12337.
46. Smith, Anthony D. 2009. Etniczne źródła narodów. Przekład Małgorzata Głowacka-Grajper. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
47. Switat, Mustafa. 2018. Rasizm i mechanizmy mu pokrewne w kontekście badań nad diasporą arabską w Polsce. Studia Migracyjne. Przegląd Polonijny, 167, 1: 189– 218. DOI: 10.4467/25444972SMPP.18.009.8918.
48. Ścigaj, Piotr 2012. Tożsamość narodowa. Zarys problematyki. Kraków: Księgarnia Akademicka.
49. Tabachnik, Maxim. 2019. Untangling liberal democracy from territoriality: from ethnic/civic to ethnic/territorial nationalism. Nations and Nationalism, 25, 1: 191– 207.DOI: 10.1111/nana.12428.
50. Thérová, Lenka. 2022. Anti-Immigration Attitudes in Contemporary Polish Society: A Story of Double Standards? Nationalities Papers, 1–16. DOI: 10.1017/nps.2022.71.
51. Triandafyllidou, Anna. 2022. Contextualising Nationalism. Ethnicities, 22, 4: 573– 588. doi: 10.1177/14687968221085260.
52. Wark, Colin, John F. Galliher. 2007. Emory Bogardus and the Origins of the Social Distance Scale. The American Sociologist, 38, 4: 383–395. DOI: 10.1007/s12108-007-9023-9.
53. Wysocki, Artur. 2019. „Wojna polsko-polska”. Między polityzacją tożsamości zbiorowych Polaków a realnym konfliktem społecznym. W: J. Kurczewska, Z. Mach, współpraca M. Ślarzyński red. Kultury narodowe i lokalne a polityka. Powiązania w różnych kontekstach. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 129–151.
54. Vertovec, Steven. 2021. The social organization of difference. Ethnic and Racial Studies, 44, 8: 1273–1295. DOI: 10.1080/01419870.2021.1884733.
55. Zarycki, Tomasz, Rafał Smoczyński, Tomasz Warczok. 2022. Cultural citizenship without state: historical roots of the modern polish citizenship model. Theory and Society, 51, 4: 269–301. DOI: 10.1007/s11186-021-09465-x.

Go to article

Authors and Affiliations

Sławomir Łodziński
1
ORCID: ORCID
Ewa Nowicka
2
ORCID: ORCID

  1. Wydział Socjologii, Uniwersytet Warszawski
  2. Collegium Civitas, Warszawa
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The article underlines the importance of the substantive debate for a stable and sustainable social development and presents key Polish problems which require such a debate.
Go to article

Authors and Affiliations

Michał Kleiber
1 2

  1. członek rzeczywisty PAN
  2. Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

This article deals with chronic fatigue, one of the characteristic features of contem-porary illness narratives written by women authors. First, it focuses on Małgorzata Ba-ranowska’s To jest wasze życie. Być sobą w chorobie przewlekłej [ This Is Your Life: How to Cope with a Chronic Illness], a story of her own life impaired by SLE (systemic lupus erythe-matosus). The descriptions of her experiences (the disruption of her daily life caused by chronic pain and her attempts make sense of it) provides a frame for the reading of other narratives, Anne Boyer’s The Undying and two journalistic texts on endometriosis, one by Dr Katarzyna Szopa and the other by Dr Karolina Wigura. The article defines chronic fatigue as a social condition which combines a resistance to regenerative therapies with the stress of having to act in demanding situations of real life. The precarious condition of exhausted bodies hovering between a life fully lived and a debilitating morbidity is compared with Byung-Chul Han’s philosophy developed in The Burnout Society and The Palliative Society: Pain Today (originally published in German in 2010 and 2020 respec-tively).
Go to article

Authors and Affiliations

Monika Ładoń
1
ORCID: ORCID

  1. Uniwersytet Śląski w Katowicach
Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

The authoress wishes to discuss the idea of engaging senior citizens into the maintenance and care of historical park and garden complexes. The article illustrates the possible mutual benefits of the cooperation between the caretakers of these complexes and organized groups of senior citizens, who whose participation would be based on a form of voluntary help, through a foundation, or based on monetary compensation. Such a cooperation could lead to an improvement of the condition of historical gardens, in addition to providing beneficial effects to the physical and mental he alth of older people.

Go to article

Authors and Affiliations

Katarzyna Konopacka

This page uses 'cookies'. Learn more