Humanities and Social Sciences

Studia Socjologiczne

Description

STUDIA SOCJOLOGICZNE is a Polish sociological quarterly, published since 1961. Its publishers are the Polish Academy of Sciences (represented by the Institute of Philosophy and Sociology and the Committee on Sociology), as well as the Faculty of Philosophy and Sociology, University of Warsaw (from 2013).

STUDIA SOCJOLOGICZNE welcomes articles in Polish and English from all sociological fields and neighbouring disciplines (as long as the authors apply a broadly defined sociological approach). Preference is given to texts that contribute to the advancement of social theory and are empirically grounded and innovative in their conceptual and methodological outlook. More at www.studiasocjologiczne.pl .

Articles published in STUDIA SOCJOLOGICZNE are indexed in Scopus, EBSCO, CEEOL, CEJSH, Social Science Citation Index, Social Scisearch, Proquest, Index Copernicus. Full texts are available online for EBSCO subscribers (SocINDEX with Full Text), as well as in open access through the Polish Academy of Sciences online journal reading room: http://journals.pan.pl/dlibra and (since 2016) at www.studiasocjologiczne.pl ("Archives").

ISSN

ISSN 0039-3371, e-ISSN 2545-2770

Publishers

Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Komitet Socjologii PAN, Wydział Socjologii UW

Editors

Editor in Chief

Jacek Wasilewski (Institute of Political Studies, Polish Academy of Sciences) e-mail: jwasilew@swps.edu.pl

Managing Editor

Barbara Gruszka (Institute of Philosophy and Sociology, Polish Academy of Sciences) e-mail: bgruszka@ifispan.waw.pl

Associate Editors

Wojciech Adamek (Jagiellonian University) – Classical Sociological Theory; Book-reviews; Letters and Polemics

Marta Bucholc (University of Warsaw, Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn) – Humanistic Sociology

Henryk Domański (Institute of Philosophy and Sociology, Polish Academy of Sciences) – Social Structure and Mobility

Anna Horolets (University of Warsaw) – Social Anthropology

Piotr Jabkowski (Adam Mickiewicz University in Poznan) – Statistical Editor; Quantitative Research Methods; Quality of Life Studies

Katarzyna Kajdanek (University of Wroclaw) – Urban Sociology; Community Studies

Łukasz Krzyżowski (University of Science and Technology – AGH Krakow, Humboldt University)– Demography and Migration Studies; Qualitative Research Methods

Magdalena Nowicka (Humboldt-Universität zu Berlin) – Ethnicity; Collective Identity; Sociological Theory

Marta Olcoń-Kubicka (Institute of Philosophy and Sociology, Polish Academy of Sciences) – Economic Sociology

Krzysztof Pietrowicz (Nicolaus Copernicus University) – Contemporary Sociological Theory; Science and Technology Studies

Mikołaj Stanek (Universidad de Salamanca) – Sociology of Religion, Demographic Analysis

Tomasz Szlendak (Nicolaus Copernicus University) – Sociology of Culture; Sociology of Family

Journal Office Address

00-330 WARSZAWA, Nowy Świat 72, room 235

phone: (+48-22) 657-28-61, fax: (22) 826-78-23

e-mail: redakcja@studiasocjologiczne.pl

OPEN ACCESS POLICY
In order to popularize knowledge and advance science, the full content of articles published in "Studies in Theological Sciences" is made available on the Internet on an open access basis, i.e. free of charge and without technical restrictions.

License

Articles in the journal are published under license: Creative Commons CC by ND ( https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/)

The author grants the publisher a non-exclusive license under which the author retains the copyright. The user may share the article (copy and distribute it in any medium and format) and adapt it (change and create on its basis for any purpose, including commercial) under the following conditions:
• acknowledgment of authorship - the article should be properly labeled (include the author's name, article title, journal title and number, and DOI number), provide a link to the license, and indicate if changes have been made to the article.
• under the same conditions - when processing an article or creating based on it, you must distribute your work under the same license as the original;
• no additional restrictions - you cannot use legal or technological means that restrict others from using the article under the terms of the license.

Archiving

Texts of articles are archived in the Periodicals Reading Room of the Polish Academy of Sciences ( https://journals.pan.pl/snt). This platform provides journals with: open-access dissemination and long-term storage; document metadata description compliant with the Dublin Cor metadata standard; the ability to use mechanisms Open Access Initiative Protocol for Metadata Harvesting (OAI-PMH), which allows integration with search engines and databases; the ability to track statistics on deposited documents.

Author rights

Authors will keep their full copyright while maintaining scholarly usage rights. The Polish Academy of Sciences will receive the rights for publishing and distribution.

Volumes
Instructions for authors

Select number

Content

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1

1 Gaza – Kijów – Warszawa: wspólna sprawa? O empatycznej i zaangażowanej praktyce socjologicznej

Dominika Blachnicka-Ciacek

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1 | 5-21 | DOI: 10.24425/sts.2026.158652

Keywords: izraelska inwazja na Strefę Gazy wojna rosyjsko-ukraińska empatia polityczna obserwator podmiot uwikłany

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Esej traktuje o problemie zaangażowanej i empatycznej praktyki socjologicznej w obliczu współczesnych kryzysów, koncentrując się na izraelskiej wojnie w Strefie Gazy oraz rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Kluczową figurą podjętej w tekście refleksji socjologicznej jest niejednoznaczna rola obserwatora i podmiotu uwikłanego Rothberga (2019), wprowadzona do eseju poprzez historyczne odniesienia do świadków Zagłady europejskich Żydów. Następnie analizie poddane zostają reakcje Zachodu na izraelską inwazję w Strefie Gazy, ze wskazaniem na bezwarunkowe militarne i dyplomatyczne wsparcie dla działań Izraela oraz milczenie wobec coraz bardziej jaskrawych przykładów zbrodni wojennych. Obraz krajów zachodnich jako podmiotów umożliwiających izraelską przemoc zostaje zestawiony z początkowym, silnym wsparciem okazanym Ukrainie po rosyjskiej napaści, zarówno w sferze politycznej, jak i obywatelskiej. W dalszej części analizy w odniesieniu do spadku gotowości do wspierania Ukrainy oraz wzrostu nastrojów antyukraińskich w Polsce rozważane są mechanizmy zaniku solidarności z ofiarami wojny. Analiza odwołuje się do efektu zobojętnienia, który może wywoływać konsumpcja obrazów cierpienia (Sontag, 2003), a także do mechanizmu zaprzeczenia Alenki Zupančič (2024), pozwalającego na zawieszenie reakcji obserwatora. W konkluzji esej wskazuje, że w warunkach rozpadu powojennego porządku wartości socjologia powinna przyjąć postawę zaangażowaną, koncentrując się na rozumieniu warunków kształtowania się społecznej empatii oraz na kwestionowaniu neutralności, która może stać się formą przyzwolenia na przemoc.

Go to article

Authors and Affiliations

Dominika Blachnicka-Ciacek

Uniwersytet Warszawski

2 Humor as Armor: Sarcastic Communication and Group Cohesion in Ukrainian Military Online Discourse

Tetiana Khraban , Mykhailo Khraban

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1 | 23-49 | DOI: 10.24425/sts.2026.158653

Keywords: Ukrainian military discourse sarcasm Facebook jokes non-institutional communication

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

This article analyzes the characteristics of sarcastic discourse in the Ukrainian military environment, focusing on three types of material: visual memes, fairy tale narratives, and online comments. The empirical corpus consists of 627 items collected from the Facebook community "Standarty khotevshykh v NATO" [Standards for those wishing to join NATO], which unites over 41,000 participants. The dataset, which encompasses the period from January 2024 to October 2025, comprises 76 visual posts, 17 "fairy tales", and 413 comments, all of which contain explicit or implicit markers of irony or sarcasm. The study adopts a multimodal discursive approach, treating verbal, visual, and paralinguistic forms as elements of social practice. Thematic analysis facilitates the identification of recurrent semantic structures and latent meanings. The findings indicate that sarcastic discourse among Ukrainian military personnel functions as a multimodal communicative system. Visual memes create contrasts between official rhetoric and everyday reality; fairy tales articulate institutional critique through allegory while provoking strong affective responses; and comments moderate interaction by transforming aggressive sarcasm into affiliative humor and self-irony. Collectively, these practices operate as an adaptive mechanism that enables Ukrainian soldiers to maintain psychological balance, reinforce group identity, and sustain cohesion under conditions of stress and limited autonomy.

Go to article

Authors and Affiliations

Tetiana Khraban

Mykhailo Khraban

National university «Kyiv aviation institute»
Heroes of Kruty Military Institute of Telecommunications and Information Technology

3 Czy to była porażka? Polityka repatriacyjna Polski w latach 1989–2024

Marcin Gońda , Karol Leszczyński , Sławomir Łodziński

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1 | 51-78 | DOI: 10.24425/sts.2026.158654

Keywords: migracje repatriacja polityka migracyjna polityka repatriacyjna porażka w polityce publicznej Polska

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

W artykule analizie poddano politykę repatriacyjną Polski po 1989 roku, którą często ocenia się krytycznie ze względu na jej niską skuteczność. Zadaniem artykułu jest ustalenie, czy politykę tę rzeczywiście należy uznać za porażkę. W tym celu – na bazie analiz aktów prawnych, dokumentów strategicznych, danych statystycznych i literatury przedmiotu – odtworzono etapy i czynniki prowadzące do przemian tej polityki w ostatnich 35 latach. Z jednej strony zauważono polityczny aspekt kształtowania tej polityki, zgodnie z którym dla decydentów ważniejsze było symboliczne podjęcie problemu repatriacji niż jego skuteczne rozwiązanie. Z drugiej strony na podstawie wyników sondażu Komitetu Badań nad Migracjami PAN z połowy 2024 roku wskazano opinie o jej funkcjonowaniu artykułowane przez aktorów zaangażowanych w realizację programu repatriacji. Dotyczyły one założeń repatriacji, problemów z jej wdrażaniem czy odpowiedzialności za jej finansowanie i pomoc w osiedlaniu się repatriantów w Polsce. Zarówno analiza źródeł, jak i badanie empiryczne wskazują, że politykę repatriacyjną cechuje stałe poparcie ze strony kolejnych ekip rządowych przy równoczesnej świadomości decydentów co do jej ograniczonej skuteczności oraz braku spójnej wizji zmian. W efekcie ma ona charakter działań pozornych, prowadzi do jedynie symbolicznego sukcesu.

Go to article

Authors and Affiliations

Marcin Gońda

Karol Leszczyński

Sławomir Łodziński

e-mail:

ORCID:

Uniwersytet Łódzki, Komitet Badań nad Migracjami PAN
Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC
Uniwersytet Warszawski, Komitet Badań nad Migracjami PAN

4 Reimagining Double Consciousness beyond the Colour Line: A Study on the Polish LGBT-Free Z*nes Using Online Semi-Structured Interviews and Mental Mapping

Iskra de Vries

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1 | 79-104 | DOI: 10.24425/sts.2026.158655

Keywords: Poland, LGBT-Free Z*nes mental mapping W. E. B. Du Bois double-consciousness

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Drawing on online semi-structured interviews and mental mapping, this article examines the so-called LGBT-Free Z*nes in Poland. It offers two main contributions. First, it shows how LGBTQ+ participants interpret these zones and how their subjectivities enable them to negotiate the workings of state-sanctioned LGBTQ+phobia. Second, by mobilizing the Du Boisian notion of double consciousness, the article elucidates the dynamic of this negotiation and demonstrates how Du Bois' work on marginal subjectivities can inform future sociological research in Central and Eastern Europe by considering the region's historically subordinate position within Europe's racialised order. In addition, the article reflects on the methodological potential of mental mapping, highlighting its usefulness for capturing more vulnerable subjectivities of those living under conditions of institutionalised exclusion.

Go to article

Authors and Affiliations

Iskra de Vries

1 2

University of Amsterdam
University of Warsaw

5 Retencja przez troskę? Systematyczny przegląd literatury badań nad doktorantami

Maurycy Stempniewski , Dominik Antonowicz

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1 | 105-128 | DOI: 10.24425/sts.2026.158656

Keywords: doktoranci dobrostan psychiczny szkoły doktorskie kształcenie doktorantów

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Od lat 90. XX wieku systematycznie rośnie liczba doktoratów, a wraz nią ich naukowe znaczenie, któremu towarzyszą strukturalne przemiany w sposobie kształcenia, określane mianem cichej rewolucji. Dynamika tych procesów skutkuje również badawczym zainteresowaniem problematyką doktorantów, zwłaszcza na gruncie socjologii szkolnictwa wyższego. Celem artykułu jest: oszacowanie zainteresowania problematyką doktorantów; wskazanie krajów, w których zainteresowanie doktorantami jest największe (i najmniejsze); określenie najważniejszych problemów badawczych podejmowanych w pracach naukowych. W artykule wykorzystano systematyczną analizę literatury najważniejszych międzynarodowych periodyków publikowanych w obszarze społecznych badań nad szkolnictwem wyższym. W podsumowaniu pojawia się próba odpowiedzi na pytanie, dlaczego w polskiej socjologii dotąd tak niewiele uwagi poświęca się doktorantom, oraz wskazanie potencjalnych interesujących kierunków badawczych.

Go to article

Authors and Affiliations

Maurycy Stempniewski

Dominik Antonowicz

e-mail: dominik.antonowicz@umk.pl

ORCID:

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

6 Działania pomocowe na rzecz gołębi wynikające z interakcji społecznych i międzygatunkowych

Piotr Walkowiak

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1 | 129-154 | DOI: 10.24425/sts.2026.158657

Keywords: symboliczny interakcjonizm socjologia relacji międzygatunkowych wolontariusze gołębie działania pomocowe

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Wśród działań pomocowych wobec zwierząt niedostrzegane przez socjologię pozostają te na rzecz gołębi. Celem artykułu jest ukazanie działań pomocowych wolontariuszy na rzecz gołębi wynikających zarówno z interakcji społecznych, jak i międzygatunkowych. Ramę teoretyczną badań stanowią teoria symbolicznego interakcjonizmu oraz założenia socjologii relacji międzygatunkowych. Badania przeprowadzono, opierając się na metodologii badań jakościowych, w ramach której wykorzystano koncepcję subświatów. Indywidualne wywiady pogłębione przeprowadzono z 12 wolontariuszami. W działaniach wolontariuszy istotną rolę odgrywają gesty, podzielanie symboli znaczących oraz określanie przez uczestników definicji sytuacji. Podejmowane działania pomocowe i interakcje międzygatunkowe oscylują wokół współdzielenia określonych kontekstów przestrzennych przez jednostki i gołębie.

Go to article

Authors and Affiliations

Piotr Walkowiak

Uniwersytet Szczeciński

7 Ewolucyjne podejście do międzynarodowych projektów sondażowych. O potrzebie empirycznych badań nad starymi i nowymi problemami

Kazimierz M. Słomczyński , Krystyna Janicka

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1 | 155-178 | DOI: 10.24425/sts.2026.158658

Keywords: metodologia badań sondażowych harmonizacja danych sondażowych międzynarodowe projekty badań sondażowych badania porównawcze w naukach społecznych

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Tekst ten stanowi polemikę z artykułem Zbigniewa Sawińskiego Misja „Survey Data Harmonization in the Social Sciences" a potrzeba nowego paradygmatu w badaniach porównawczych („Studia Socjologiczne" 2024, nr 4) i prezentuje empiryczne dowody, że obecnie nie ma kryzysu w nauce opartej na międzynarodowych badaniach sondażowych. Autorzy odwołują się przy tym do udokumentowanej historii tych badań. Od początku sondażowych badań porównawczych stawiano problemy, które pozostają żywe i wymagają studiów empirycznych. Ponieważ badania sondażowe w kontakcie face-to-face stają się droższe, zrozumiałe jest przechodzenie na nowe techniki zbierania materiału od respondentów. Techniki te wymagają nowych studiów empirycznych, aby ustalić wartość uzyskiwanego materiału. W zakończeniu wskazano, że proponowane kierunki badań mieszczą się w ramach rozwoju „normalnej nauki" w sensie postkuhnowskim.

Go to article

Authors and Affiliations

Kazimierz M. Słomczyński

e-mail:

ORCID:

Krystyna Janicka

e-mail:

ORCID:

Instytut Filozofii i Socjologii PAN, The Ohio State University
Instytut Filozofii i Socjologii PAN

8 O „dobrej zmianie" w Polsce. Krytyczna lektura monografii Good Change: The Rise and Fall of Poland's Illiberal Revolution

Mikołaj Cześnik

Studia Socjologiczne | 2026 | No 1 | 179-194 | DOI: 10.24425/sts.2026.158659

Keywords: dobra zmiana populizm klasy społeczne transformacja ustrojowa Polska po 1989 roku

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Artykuł stanowi krytyczną analizę monografii Good Change: The Rise and Fall of Poland's Illiberal Revolution Stanleya Billa i Bena Stanleya (2025) poświęconej społecznym i kulturowym źródłom sukcesu projektu politycznego określanego jako „dobra zmiana". Esej rekonstruuje główne tezy książki, wskazując jej walory interpretacyjne, zwłaszcza umiejętne połączenie perspektywy historycznej, kulturowej i politologicznej oraz empatyczne podejście do polskiego kontekstu społecznego. Jednocześnie autor podejmuje krytyczną polemikę z wybranymi elementami analizy, zwracając uwagę na niedostateczne uwzględnienie kwestii legitymacji demokratycznej porządku III Rzeczypospolitej, strukturalnych uwarunkowań populizmu oraz zróżnicowania klas ludowych. W artykule argumentuje się, że pominięcie perspektywy klasowej prowadzi do częściowego „odcieleśnienia" analizy populizmu, redukowanego do sfery symbolicznej i kulturowej. Esej traktuje książkę Billa i Stanleya jako ważny punkt wyjścia do dalszej refleksji nad relacją między liberalną demokracją, wspólnotą moralną i doświadczeniem społecznym w Polsce po 1989 roku.

Go to article

Authors and Affiliations

Mikołaj Cześnik

e-mail:

ORCID:

Uniwersytet SWPS

Instructions for authors

Studia Socjologiczne ISSN 0039-3371, e-ISSN 2545-2770 is a Polish sociological quarterly journal, published uninterruptedly since 1961. Its publishers are the Polish Academy of Sciences (represented by the Institute of Philosophy and Sociology and the Committee on Sociology), as well as the Faculty of Philosophy and Sociology, University of Warsaw (from 2013).

Studia Socjologiczne welcomes articles from all sociological sub-disciplines, and neighbouring disciplines, as long as the authors apply a broadly defined sociological approach. Preference is given to texts that contribute to the advancement of social theory and are empirically grounded and innovative in their conceptual and methodological outlook. Our journal is open to scholarly debates and polemics. We also encourage authors to send us reviews of recently published books. Since 2012, contributions in English are also considered for publication in the journal.

A double-blind peer review procedure is applied to each submitted manuscript considered for publication. In order to acknowledge the reviewers’ contribution, the full list of our reviewers is included on the back of the cover page in each issue of the journal. The details of the submission and review procedure are described in the “For Authors” tab.

A full text version of Studia Socjologiczne is available online for EBSCO subscribers (SocINDEX with Full Text), as well as through the Polish Academy of Sciences online journal reading room: http://journals.pan.pl/dlibra and (since 2016) at www.studiasocjologiczne.pl ("Archives").